ЕЛДІК МҰРАТ ПЕН ЖАСАМПАЗДЫҚ ОРДАСЫ

Нұрлан Бекенов,

Астана қаласы əкімінің мемлекеттік

академиялық филармониясы қазақ

оркестрінің дирижері,

ҚР Мəдениет қайраткері

Осыдан жиырма сегіз жыл бұрын Сарыарқа төсінде іргесі қаланып, бүгінде еліміздің тұғырына айналған Астана қаласы өзінің кезекті мерекесін зор салтанатпен, жаңа мазмұнда атап өтті. Саяси тұрақтылық пен мәдени дипломатияның ошағы саналатын елордамыздың бұл мерекесі жай ғана қала күні емес, бүкіл ұлттың жетістігін қорытындылайтын, болашаққа бағдар жасап, жаңа межелерді белгілейтін жалпыұлттық маңызы бар оқиға. Әсіресе, Қазақстан халқының саны 21 миллионнан асып жығылған, мемлекетіміздің ішкі және сыртқы саясатында жаңа реформалар қарқын алған тұста бас қаланың рөлі бұрынғыдан да айшықтала түсті.

Астана – Тәуелсіз Қазақстанның қолтаңбасы, оның геосаяси аренадағы тегеурінді орны мен ішкі бірлігінің берік кепілі. 1997 жылы алғаш рет астананы ауыстыру туралы тарихи шешім қабылданып, 1998 жылы ресми түрде Елордасы болып таныстырылғаннан бері бұл шаһар талай өзгерістерден өтіп, әлемдік деңгейдегі ерекше мәртебеге ие болды.

Биылғы мерекенің басты ерекшелігі – оның тек ойын-сауық пен концерттік бағдарламалармен ғана шектелмей, экологиялық мәдениетті, ұлттық спортты, өндірістік әлеуетті және рухани құндылықтарды біріктірген жаңа форматта өтуінде болды. Думанды шаралар елорда тұрғындары мен қонақтарына ұмытылмас әсер сыйлап, елдік сананы нығайта түсті. Елорданың кезекті мерекесі – өткенге салауат, бүгінге береке, ертеңге сенім ұялатқан нағыз халықтық қуанышқа айналды. Шаһардың өркендеу жолы – бұл мемлекетіміздің даму жолының нақты көрінісі. Астананың әрбір көшесі, әрбір зәулім ғимараты осы жылдар ішінде атқарылған ауқымды жұмыстардың, халықтың бірлескен қажырлы еңбегінің айғағы. Бүгінде Астана тек қазақстандықтардың ғана емес, бүкіл Еуразия құрлығының белді саяси, мәдени және экономикалық орталықтарының бірі ретінде мойындалып отыр. Мереке аясында өткен ауқымды жиындар мен мәдени шаралар осы мәртебені тағы бір мәрте бекіте түсті.

Астана қаласының әкімдігі әзірлеген бағдарлама аясында 200-ден астам ауқымды іс-шара ұйымдастырылды. Мерекенің бұлайша ұзақ әрі жүйелі тойлануы қала экономикасына, ішкі туризмге және халықтың мәдени демалысына оң ықпал етті. Шаралардың мазмұны бай, идеясы айқын болды – басты назар адам капиталына, қалалық ортаны жақсартуға және ұлттық мұраны ұлықтауға аударылды. Бағдарламаның құрылымы әлеуметтік топтардың барлық өкілдерін қамтитындай етіп жасалды. Оның ішінде балаларға арналған танымдық фестивальдер мен цирк бағдарламалары, халықаралық деңгейдегі театр премьералары мен өнер жәрмеңкелері, ұлттық спорт түрлерінен республикалық және халықаралық турнирлер, экологиялық акциялар мен қаланы абаттандыру жобалары қамтылды.

Қаланың барлық – Алматы, Сарыарқа, Есіл, Сарайшық, Байқоңыр және Нұра аудандарында – мерекелік концерттер қатар орындалып, шаралар тек орталық алаңдарда ғана емес, шеткері орналасқан тұрғын алаптарында да кеңінен ұйымдастырылды. Бұл қала тұрғындарының арасында мәдени теңсіздікті жоюға және әрбір азаматтың мерекелік атмосфераны сезінуіне жағдай жасады. Мерекелік іс-шаралар барысында қала қонақтарының қауіпсіздігі мен жайлылығы жоғары деңгейде қамтамасыз етіліп, қоғамдық көліктердің жұмысы күшейтілген режимге көшіп, Астана көшелері өнер алаңына айналды. Әсіресе, жаяу жүргіншілерге арналған көшелер мен гүлзарларда ұйымдастырылған қолөнершілер көрмесі мен кітап жәрмеңкелері қалалық мәдениеттің жаңа қырын ашты. Тұрғындар отбасыларымен бірге таза ауада серуендеп, түрлі зияткерлік ойындарға қатысты. Бұл шаралар Астананың тек ресми кездесулер өтетін әкімшілік орталық қана емес, адамдардың арасындағы жылылық пен шынайы қарым-қатынас орнаған өмір сүруге жайлы шаһар екенін көрсетті.

Сонымен қатар, биыл шілденің 5-і күні атап өтілген Ұлттық домбыра күні Астана күні мерекесімен астасып, қала аспанын күмбірлеген күйге бөледі. Орталық саябақтар мен концерт залдарында «Асыл мұра» бағдарламасы аясында жүздеген домбырашы бір мезгілде дәстүрлі күйлерді орындап, үлкен флешмоб ұйымдастырды. Бұл шара жастардың ұлттық өнерге деген махаббатын оятумен бірге, Астананың тек зәулім ғимараттардың ғана емес, ұлттық рухтың да ордасы екенін тағы бір мәрте дәлелдеді. Құрманғазының, Дәулеткерейдің, Тәттімбеттің күйлері Астана аспанында асқақтап, тыңдаушылардың делебесін қоздырды.

Поэзиясүйер қауым үшін «Байрағы биік байтағым» атты республикалық жыр мүшәйрасының қорытындысы жарияланып, еліміздің түкпір-түкпірінен келген жас дарындар мен белгілі ақындар марапатталды. Сөз өнерінің қадірін түсінетін оқырман қауым үшін бұл кеш нағыз рухани азық болды. Ал кешкі уақытта «Қазақ елі» монументі мен «Астана Арена» стадионының маңында өткен ашық аспан астындағы гала-концерттер жастардың басын қосып, отандық эстрада жұлдыздарының қатысуымен жоғары нотада аяқталды. Бұл концерттерде тек жеңіл әндер емес, Отанды, елдікті, патриотизмді ұлықтайтын салмақты туындылар орындалып, халықтың бірлігін асқақтата түсті.

Ұлт саулығының кепілі ғана емес, мерекенің әрі қала рухының да сәні – спорт болғандықтан, 6 шілде Астана күнінде қаланың спорттық нысандары мен саябақтары үлкен жарыс алаңдарына айналды. Триатлон саябағында өткен «Жас Қыран» республикалық турнирі еркін және греко-рим күресі, дзюдо және қазақ күресі бойынша ең мықты жас спортшыларды анықтады. Боз кілемдегі белдесулерді тамашалауға мыңдаған көрермен жиналып, балуандарға қолдау көрсетті. Бұндай турнирлер елімізде спорттың бұқаралық сипат алып, жас ұрпақтың салауатты өмір салтын таңдауына үлкен серпін беретіні сөзсіз. Ұлттық ойындарды жаңғырту мақсатында Ғашықтар саябағында «Астана сақасы» асық ату турнирі ұйымдастырылды. Бұл жарысқа тек кәсіби спортшылар ғана емес, қала тұрғындары мен шетелдік қонақтар да қатысып, ептілік пен мергендіктерін сынасты. Шетелдік туристердің қазақтың ұлттық ойындарына деген қызығушылығы ерекше болғанын атап өтуге болады.

Ал мерекенің ең тартысты сәті – «Толағай» алыптар сайысы болды. Салмағы жүздеген келі тартатын тастарды көтеріп, алып арбаларды сүйреген батырлардың сайысы көрермендердің делебесін қоздырып, ұлттық болмысымыздағы білек пен жүректің күшін паш етті. Сондай-ақ, бұқаралық спортты дамыту аясында өткен жаппай жүгіру марафонына мыңдаған елордалықтар қатысып, салауатты өмір салтын қолдайтындарын көрсетті. Марафонға қатысушылардың қатарында белгілі қоғам қайраткерлері, Олимпиада чемпиондары мен спорт ардагерлері де болды. Мұндай спорттық шаралар өз кезегінде Астананың тек саяси шешімдер қабылданатын орын ғана емес, сонымен бірге сергек те жігерлі, дені сау ұрпақ қалыптасқан спорттық мекен екенін тағы бір мәрте дәлелдеді. Жарыс соңында жеңімпаздар ғана емес, оған белсене қатысқан қатардағы тұрғындар да арнайы медальдармен және естелік сыйлықтармен марапатталды.

Астана күнінің ең үлкен жетістігі ретінде оның прагматикалық және экологиялық сипатын айтуға болады. Қазақстанда кең қанат жайған «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясы мереке күндері жаңа қарқын алды. Қалада «Taza Fest Astana» экологиялық фестивалі ұйымдастырылып, оның аясында қоқысты сұрыптау, жасыл желектерді күту және қала мәдениетін арттыру бойынша ондаған шеберлік сыныптары өтті. Бұл шаралар тұрғындардың экологиялық санасын өсіруге, қоршаған ортаға деген жанашырлық сезімін оятуға бағытталды.

Мереке қарсаңында қала тұрғындарына жасалған ең үлкен тарту – 25 жаңа абаттандырылған аула мен қоғамдық кеңістіктің пайдалануға берілуі болды. Бұл нысандар заманауи спорттық және балалар ойын алаңдарымен, ыңғайлы демалыс аймақтарымен жабдықталған. Бұл қадам қаланың экологиялық және инфрақұрылымдық тепе-теңдігін сақтауға, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған мемлекеттік саясаттың нақты көрінісі болды. Әсіресе, жаңадан қосылған аудандардағы аулалардың жаңаруы елордалықтардың ризашылығын тудырды. Сонымен қатар, Астананың экономикалық әлеуетін арттыру мақсатында Индустриялық саябақта бірнеше жаңа отандық өндіріс орындары мен кәсіпорындар іске қосылды. Бұл елорданың ірі инвестиция тартатын, озық технологияларды енгізетін, жаңа жұмыс орындарын ашатын қуатты экономикалық мегаполиске айналып келе жатқанын айғақтайды. Жаңа кәсіпорындардың ашылуы қаланың өзіндік табыс көздерін әр тараптандыруға және импортқа тәуелділікті азайтуға септігін тигізері анық.

Астана күнінің саяси, әлеуметтік және қоғамдық маңызын айқындау мақсатында мерекелік шаралар барысында мемлекет басшылығы, атқарушы билік өкілдері және зиялы қауым тарапынан өзекті ойлар мен құттықтаулар айтылды. Олардың лебіздері қаланың болашақ даму бағыты мен ұлттық бірліктің маңызына негізделді. Бұл мәлімдемелер елорданың алдағы онжылдықтардағы даму стратегиясын айқындайтын маңызды тұжырымдарға толы болды.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев елордамыздың мерекесімен барша отандастарымызды құттықтап, Астананың ел үшін ерекше маңызы мен қарқынды дамуына тоқтала отырып, мереке алдында ұлттың тарихындағы жаңа кезеңнің бастауын берген Халық Конституциясының күшіне енгенін ерекше атап өтіп: «Елордамыздың мәртебесі туралы жаңа конституциялық заң Астананың саяси, әкімшілік, экономикалық және мәдени орталық ретіндегі рөлін күшейтіп, оның мемлекет дамуындағы айрықша мән-маңызын айқындай түсті. Бас шаһардың халықаралық абырой-беделі де нығайып келеді. Аймақтық және жаһандық саясаттың аса өзекті мәселелеріне қатысты шешімдердің Астанада қабылдануы – соның айқын дәлелі. Бас қаламыз жауапты азаматтық ұстанымға, «Заң мен Тәртіпке», «Таза Қазақстан» қағидаттарына негізделген жаңа қоғамдық этиканың жарқын көрінісі болуға тиіс. Елордамыз Әділетті Қазақстанды құру жолында үлгі-өнеге көрсетіп, өсіп-өркендей береді деп сенемін» деп түйіндеді.

Астана күні тек ресми органдардың күшімен ғана емес, қала тұрғындары мен белсенді жастардың – еріктілердің тікелей қатысуымен ерекшеленді. Мереке күндері елордада 3 мыңнан астам ерікті жұмыс істеді. Олар шетелдік қонақтарға жол көрсету, ақпараттық қолдау жасау, экологиялық акцияларды ұйымдастыру және қарттар мен балаларға көмектесу сияқты маңызды міндеттерді атқарды. Еріктілер қозғалысының бұлайша дамуы қоғамдағы өзара көмек пен ынтымақтастық мәдениетінің жоғары деңгейге жеткенін көрсетеді.

Қала тұрғындары да өз аулаларын таза ұстауға, мерекелік безендіруге белсене қатысты. «Үздік аула», «Үздік безендірілген үй» сияқты қалалық байқаулар тұрғындар арасында үлкен бәсекелестік тудырды. Бұл шаралар астаналықтардың өз қаласына деген сүйіспеншілігін, оның тазалығы мен сұлулығына деген жеке жауапкершілігін арттырды. Мерекелік шаралардың барынша мәдениетті, тәртіпті өтуі әрі құқық бұзушылықтардың орын алмауы да тұрғындардың қалалық мәдениетті жоғары ұстанатынының айғағы болды. Сонымен қатар, қалалық кәсіпкерлер де мерекеге өз үлестерін қосты. Көптеген сауда үйлері, мейрамханалар мен қызмет көрсету орындары мереке күндері жеңілдіктер жасап, тұрғындар мен қонақтарға ерекше сыйлықтар ұсынды. Бұл қала экономикасының белсенділігін арттырып, мерекенің әлеуметтік маңызын тереңдете түсті. Тұрғындар мен кәсіпкерлердің, мемлекеттік атқарушы мекемелердің осындай бірлескен әрекеті Астананың нағыз ортақ шаңырақ екенін тағы бір мәрте паш етті.

Астана күнінде қалаға келген шетелдік туристердің саны да биыл рекордтық межені көрсетіп, мереке күндері елордаға жақын және алыс шетелдерден 50 мыңнан астам турист келгені нақтыланды. Оларды еліктірген – Астананың ерекше сәулеті, ұлттық нақыштағы мәдени шаралар және қазақ халқының қонақжайлылығы. Халықаралық деңгейде өткен гастрономиялық және қолөнер фестивальдері шетелдіктерге қазақ мәдениетін жақыннан тануға мүмкіндік берді. Шетелдік сарапшылар мен журналистер Астананың қысқа мерзім ішінде заманауи, қауіпсіз және ақылды қалаға айналғанын жоғары бағалады. Қаладағы цифрлық қызметтердің дамуы, туристерге арналған электронды нұсқаулықтар мен ыңғайлы инфрақұрылым шетелдік қонақтардың ризашылығын тудырды. Астананың бұл жетістіктері оның халықаралық аренадағы беделін арттырып, еліміздің туристік кластерін дамытуға жаңа серпін береді.

Бас қаланың халықаралық деңгейдегі оқиғалар орталығы ретінде қалыптасуы – бұл мемлекетіміздің жүйелі сыртқы саясатының жемісі болып табылады. Астананың әлемдік діндер көшбасшыларының съездері, халықаралық саяси келіссөздер өтетін бейбітшілік алаңы ретінде танымалдығы, бітімгершілік және мәдени көпір рөлі мерейтойлық шаралар барысында ерекше атап өтілді. Астана күні – бұл тек ішкі мереке емес, Қазақстанның ашықтығы мен жаһандық дамуға дайындығын көрсететін үлкен халықаралық оқиға ретінде бағаланды.

Биылғы Астана күнін мерекелеу қорытындысы көрсеткендей, елордамыз тек сәулетті ғимараттардың жиынтығы емес, ол – ұлттық идеяның, мемлекеттік прагматизмнің, мәдени жаңғыру мен мызғымас бірліктің орталығы. Мереке күндері айтылған Мемлекет басшысының сөздері, атқарушы биліктің нақты істері мен зиялы қауымның пайымды пікірлері осыны айғақтайды. Астана – бүгінде әрбір қазақстандықтың мақтанышы, оның болашаққа деген сенімінің тірегі. Қаланың дамуындағы жаңа бағыттар – экологиялық жауапкершілік, бұқаралық спортты қолдау, инфрақұрылымдық жайлылық және цифрландыру – Астананы алдағы жылдарда да аймақтағы ең озық әрі тартымды мегаполистердің қатарында ұстап тұрады. Ұлы даланың жүрегіне айналған бас қаламыздың байрағы әрқашан биік, еңбегі жасампаз, болашағы жарқын болғай. Астананың даму жолы – бұл біздің ортақ болашағымыздың, Тәуелсіздігіміздің мәңгілік сапарының жарқын көрінісі. Жыл сайын атап өтілетін қала күні – бұл жаңа белестердің бастауы, ал Астана үшін бұл белестер тек биіктік пен өркендеуді білдіреді. Халқымыздың ынтымағы мен бірлігі артқан сайын, бас қаламыздың да айбыны асқақтай бермек, оның жасампаздық рухы жаңа ұрпақтарды ұлы істерге жігерлендіре түспек.