Ұлт сапасының кілті: білім беру реформалары және баланың болашағына бағытталған стратегиялық бағдар

Жанна ИМАНҚҰЛ
«Жалын» журналының қызметкері,
«Ақпарат саласының үздігі» иегері

Қазіргі жаһандану дәуірінде мемле-кеттердің бәсекеге қабілеттілігі ең алдымен адами капиталының сапасымен анықталады. Табиғи ресурстар, геогра-фиялық жағдай немесе өндірістік әле-ует уақытша артықшылық берсе де, ұзақ мерзімді даму білімді, сыни ойлай білетін, жауапкершілігі жоғары, мәде-ниеті қалыптасқан ұрпақ арқылы ғана қамтамасыз етіледі. Сондықтан білім беру жүйесін жаңғырту, мектепке де-йінгі тәрбиеден бастап орта білімге дейін реформаларды тереңдету, педагог кәсібінің беделін арттыру, тіл саясатын үйлесімді жүргізу және оқу мәдениетін қалыптастыру стратегиялық маңызы бар ұлттық міндет болып табылады. Білім беру тек ақпарат берудің орны емес, адамның тұлғалық қасиеттерін дамытуға, сыни ойлау қабілетін қалып-тастыруға, шығармашылық пен инно-

вацияға баулитын кеңістік. Сондықтан реформалар тек білімге емес, сапасына, мазмұнына, әдістемесіне және баланың жан-жақты дамуына бағытталуы керек.

Ақпараттық кеңістік пен технологияның дамуы білім беру процесін түбегейлі өзгертті. Мектеп тек пәндерді оқытатын орын емес, тұлғаны қалыптастыратын, өмірлік дағдыларды үйрететін орталыққа айналды. Баланың сыни ойлау қабілеті, шығармашылығы, коммуникациялық мәдениеті, командада жұмыс істеу дағдылары оның болашақтағы табысының негізі болып табылады. Осы себепті білім беру реформалары мазмұндық, құндылықтық және әдістемелік сипатқа ие болуы тиіс. «Келешек мектептері» ұлттық жобасы осы бағыттағы маңызды бастамалардың бірі болып табылады. Бұл жоба жаңа форматтағы білім беру инфрақұрылымын қалыптастыруды, заманауи стандарттарға сай жабдықталған, қауіпсіз әрі жайлы мектептер салуды көздейді. Мектеп ғимараты өзінде балаға шабыт беретін, ізденіске ынталандыратын кеңістік болуы тиіс. Кең, жарық сыныптар, зертханалар, коворкинг аймақтары, кітапханалар, спорт және шығармашылық залдары білім сапасына тікелей әсер етеді. Алайда ғимараттың жаңаруы мазмұнның жаңаруымен қатар жүруі қажет. Жаңа мектеп – жаңа философияны, жаңа тәсіл мен педагогикалық мәдениетті талап етеді.

Ал 2026-2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» бағдарламасы баланың жан-жақты дамуын, құқықтарын қорғауды, сапалы білім мен тең мүмкіндікті қамтамасыз етуді көздейді. Бағдарлама тек әлеуметтік қолдау тетігі ғана емес, балаға бағытталған кешенді саясаттың көрінісі болып табылады. Әр бала, оның тұрғылықты жеріне, әлеуметтік жағдайына қарамастан, сапалы білім алуға құқылы. Ауыл мен қала арасындағы білім алшақтығын азайту, инклюзивті білім беруді дамыту, психологиялық қолдау жүйесін күшейту – осы мақсатқа қызмет етеді. Бағдарламаның тиімділігі білім беру мекемелеріндегі нақты тәжірибелермен, мұғалім мен оқушы арасындағы сенімге негізделген қарым-қатынаспен нығаяды.

Мектепке дейінгі тәрбие – білім беру жүйесінің іргетасы болғандықтан, баланың тұлғалық қасиеттері, тілдік дағдылары, танымдық қабілеті дәл осы кезеңде қалыптасады. Сондықтан балабақшалар саны мен сапасын арттыру, тәрбиешілердің кәсіби біліктілігін көтеру, ойын арқылы оқыту әдістерін енгізу – ұзақ мерзімді инвестиция болып саналады. Ерте жастағы даму бағдарламалары баланың логикалық ойлауын, эмоционалдық интеллектісін, қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырады, бұл кейінгі оқу жетістігінің негізін қалады. Баланың жан-жақты дамуына бағытталған оқу бағдарламалары шығармашылық пен инновацияны, сыни ойлауды, тәуелсіздік пен жауапкершілікті насихаттауы тиіс.

Орта білім беру реформалары оқу бағдарламаларын жетілдірумен тығыз байланысты. Қазіргі оқу мазмұны ақпаратты жаттатуға емес, түсінуге, талдауға, қолдануға бағытталуы қажет. Функционалдық сауаттылық ұғымы – тек термин емес, өмірлік қажеттілік. Оқушы алған білімін күнделікті өмірде пайдалана алмаса, оның құндылығы төмендейді. Сондықтан пәндік біліммен қатар өмірлік дағдыларды қалыптастыру маңызды. Оқушыларға ақпараттық сауаттылық, цифрлық дағдылар, сыни ойлау және проблемаларды шешу қабілеттерін дамыту бағытындағы сабақтар енгізілуі тиіс. Мектеп бағдарламалары оқу процесін тек теориялық білім берумен шектемей, нақты практикалық дағдыларды қалыптастыруға ұмтылуы қажет. Оқу мәдениеті білім сапасының негізгі көрсеткіші. Сәйкесінше, кітап оқымайтын қоғам терең ойлаудан алыстайды. Мектеп кітапханаларын жаңғырту, заманауи әдебиеттермен толықтыру, оқырман клубтарын ұйымдастыру, ата-аналарды оқу процесіне тарту – оқу мәдениетін қалыптастырудың тиімді жолдары. Баланың кітаппен достығы оның сөздік қорын байытып, қиялын дамытып, сыни ойлауын арттырады. Сонымен бірге оқуға деген қызығушылықты арттыру үшін оқу бағдарламаларына шығармашылық тапсырмалар, жобалық жұмыстар, интерактивті зерттеулер енгізілуі тиіс.

Педагог кәсібінің беделі – білім реформасының табыстылығының басты шарты, яғни, мұғалім – тек білім жеткізуші емес, бағыт беруші, тәрбиеші. Егер қоғамда мұғалімге құрмет төмен болса, дарынды жастар бұл мамандықты таңдауға құлықсыз болары анық. Сондықтан педагогтардың еңбекақысын арттыру, әлеуметтік кепілдіктер беру, кәсіби дамуға жағдай жасау – ұзақ мерзімді стратегиялық қадам. Сонымен қатар мұғалімнің шығармашылық еркіндігі мен әдістемелік дербестігі сақталуы тиіс. Мұғалімнің кәсіби өсуі оқу сапасының негізін қалыптастырады, оның беделі тек әлеуметтік мәртебемен емес, оқушының нәтижесімен де өлшенеді. Ал, білім беру сапасы мұғалімнің біліктілігіне тікелей байланысты. Үздіксіз кәсіби даму жүйесі, қайта даярлау курстары, тәжірибе алмасу алаңдары, халықаралық ынтымақтастық – педагогтардың әлеуетін арттырады. Заманауи мұғалім цифрлық технологияны еркін меңгеруі, оқушылармен серіктестік форматта жұмыс істей алуы қажет. Авторитарлық тәсілдің орнына ынтымақтастық педагогикасы келуі тиіс. Мұғалім оқушыны тек білім алушы ретінде емес, әріптес, серіктес ретінде қабылдауы тиіс. Ақпараттық технологиялар заманында туған ұрпақ цифрлық құралдарсыз жүре алмайды. Сол себепті цифрландыру үдерісі білім саласын толық қамтып отыр. Онлайн-платформалар, электронды журналдар, қашықтан оқыту жүйелері – жаңа мүмкіндіктер ашты. Бірақ технология мақсат емес, құрал екенін ұмытпау қажет. Негізгі назар мазмұн мен сапада болуы тиіс. Сандық ресурстар оқушының қызығушылығын арттырып, білімге қолжетімділікті кеңейткен жағдайда ғана тиімді болады.

Шалғай елді мекендердегі білім сапасын көтеру үшін материалдық-техникалық базаны нығайту, жас мамандарды тарту, интернет сапасын жақсарту қажет. Ауыл мектептерін қолдау – әлеуметтік әділеттіліктің көрсеткіші. Әр бала қай өңірде тұрса да, сапалы білім алуға тең мүмкіндікке ие болуы тиіс. Бұл елдің тұтастығы мен бірлігінің кепілі болып табылады. Ауыл мектептерінде жас мамандарға қосымша мотивациялық пакеттер, тұрғын үй, кәсіби дамыту бағдарламалары ұсынылуы қажет.

Сонымен қатар, заманауи қағидаларға сай инклюзивті білім беру өркениетті қоғамның белгісі болып табылады. Ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға жағдай жасау, арнайы мамандар даярлау, ата-аналармен тығыз байланыс орнату – адами құндылықтардың көрінісі. Әрбір бала қоғамның толыққанды мүшесі екенін сезінуі тиіс. Инклюзивті бағдарламалар әр оқушының қабілеті мен мүмкіндігін ескере отырып жасалуы қажет.

Білімге ұмтылу мәдениетін қалыптастыру тек мектептің міндеті емес, отбасы, қоғам, медиа – барлығы үлес қосуы тиіс. Ата-ана баласының оқуына қызығушылық танытса, кітап оқуға үлгі болса, нәтижесі жоғары болады. Қоғамда білімді адамға құрмет артқанда ғана жастар ғылым мен ізденіске бет бұрады. Жоғары сыныптарда кәсіби бағдар беру жүйесін күшейту маңызды. Оқушы өз қабілетін ерте анықтап, болашақ мамандығын саналы таңдауы тиіс. Бұл еңбек нарығындағы сәйкессіздікті азайтады. Техникалық және кәсіптік білім беру назардан тыс қалмауы керек. Барлық бала міндетті түрде университетке баруы тиіс деген түсінік өзгеруі қажет. Қоғамға білікті жұмысшы мамандар да аса қажет.

Оқу бағдарламаларын жетілдіру үдерісі үздіксіз болуы тиіс. Ғылым мен технология дамыған сайын мазмұн да жаңарып отырады. Бірақ реформалар жиі өзгеріп, тұрақсыздық туғызбауы қажет. Сабақтастық сақталуы маңызды. Әр өзгеріс ғылыми негізделген, пилоттық сынақтан өткен болуы тиіс. Бағалау жүйесі білім сапасына әсер етеді. Баға үшін емес, білім үшін оқу қағидаты орнығуы қажет. Қалыптастырушы бағалау, кері байланыс мәдениеті, оқушының жеке прогресін ескеру – әділ әрі тиімді тәсіл. Баланы салыстыру емес, қолдау – басты ұстаным.

Ұлттық құндылықтар мен заманауи білімді ұштастыру табысты модельдің негізі болғандықтан, тарихты, әдебиетті, мәдени мұраны терең оқыту жас ұрпақтың ұлттық санасын қалыптастырады. Тіл саясаты білім беру жүйесінің өзегінде маңызды орын алады. Қазақ тілі – мемлекеттік тіл ретінде біріктіруші фактор. Орыс және ағылшын тілдерін меңгеру жаһандық кеңістікке шығуға мүмкіндік береді. Көптілділік – артықшылық, бірақ ол ана тілінің есебінен болмауы тиіс. Баланың тілдік санасы алдымен туған тілінде қалыптасқанда ғана өзге тілдерді терең игере алады. Сондықтан қазақ тілінің сапалы оқытылуы, заманауи әдістемелердің енгізілуі, цифрлық ресурстардың жасалуы маңызды. Тіл саясаты қоғамдағы бірлікті, мәдени бірегейлікті нығайтуға, ұлттық құндылықтар мен заманауи білімді ұштастыруға қызмет етеді.

Білім беру саласындағы реформалар қысқа мерзімді нәтиже күтпейді. Бұл ұзақ жол, бірақ жүйелі саясат арқылы оның жемісі айқын болады. «Келешек мектептері» жобасы арқылы заманауи инфрақұрылым қалыптасса, «Қазақстан балалары» бағдарламасы арқылы бала мүддесі қорғалса, педагог мәртебесі артып, оқу бағдарламалары жетілдірілсе – білім сапасы жаңа деңгейге көтеріледі. Нақты айтсақ, білім беру – ұлттық қауіпсіздіктің, экономикалық дамудың, рухани кемелденудің іргетасы. Білімді ұрпақ – саналы қоғамның кепілі. Баланың бойына білімге құштарлық дарытып, мұғалімге құрмет көрсетіп, тіл саясатын үйлесімді жүргізіп, оқу мәдениетін қалыптастырсақ, Қазақстанның болашағы берік болады. Бүгінгі реформалар – ертеңгі табыстың негізі. Ең бастысы – білімді ең жоғары құндылық ретінде мойындау және сол құндылыққа адал болу.

Баланың дамуына бағытталған реформалар елдің әлеуметтік тұрақтылығына, саяси сенімге, азаматтық жауапкершілікке де ықпал етеді. Кәсіби және тұлғалық дамыған ұрпақ – қоғамдағы теңдік пен әділеттіліктің негізін қалады. Бұл реформалардың кешенділігі білім сапасын арттырумен ғана шектелмей, балаға деген сенім мен құрметті нығайтуға бағытталған. Білім беру жүйесі әр баланың әлеуетін толық ашуға, оның қабілеттерін дамытуға, тұлға ретінде қалыптасуына жағдай жасауы тиіс. Әлеуметтік және психологиялық қолдау, шығармашылық және спорттық белсенділікке мүмкіндіктерді қамтамасыз ету – білім беру реформасының ажырамас бөлігі.

Мемлекеттік және жергілікті билік органдары білім сапасын арттыру, инфрақұрылымды жетілдіру, педагог мәртебесін көтеру, оқу бағдарламаларын жаңарту, цифрландыруды күшейту, мектепке дейінгі және орта білім саласындағы тең мүмкіндікті қамтамасыз ету сияқты стратегиялық міндеттерді кешенді түрде шешуі керек. Халықаралық тәжірибені ескеру, инновациялық әдістерді енгізу, педагогикалық зерттеулерге сүйену білім беру реформасының тиімділігін арттырады.

Білім беру реформалары тек мектептегі сабақпен шектелмеуі тиіс. Университеттер, колледждер, қосымша білім беру мекемелері, онлайн платформалар, ғылыми және шығармашылық орталықтар – барлығы балалар мен жасөспірімдердің жан-жақты дамуына қызмет етуі тиіс. STEM, робототехника, инновациялар, жобалық жұмыс – бұл бағыттар ұрпақтың шығармашылық және практикалық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Жергілікті және ұлттық мазмұнның бірегейлігі  – мектеп бағдарламасының нақты мазмұны жергілікті және ұлттық құндылықтарға байланысты. Бастауыш білім берудің тіл, математика, жаратылыстану және әлеуметтік зерттеулерді қамтитын негізгі пән салаларында дамушы әлемнің әртүрлі аймақтарында аз айырмашылықтар байқалады. Білім беру тәжірибесін зерттеу және қоғамдағы болашақ қажеттіліктер туралы болжамдар мектеп бағдарламасының құрылымын түсінуге ықпал етеді. Жалпы, оқу бағдарламасы білімнің маңызды салаларын кеңінен терең қамтуға, оқудың шынайы және контекстке негізделген мәселелеріне және дағдыларды дамытуға, сондай-ақ білім алуға баса назар аударатын мәселелерді шешуге баса назар аударуы керек. Оқу бағдарламасы сонымен қатар жеке айырмашылықтарды ескеруі, пәнді тығыз үйлестіруі және таңдамалы түрде біріктіруі, сондай-ақ оқушылардың оқу нәтижелеріне немесе стандарттары мен мақсаттарына назар аударуы керек.

Білім ордасына қабылданған әр оқушының алдында үлкен даңғыл жол жатыр. Ресми білім беруді бастамас бұрын өмір сүру сапасы олардың қандай оқушы бола алатынына үлкен әсер етеді.

Сапалы оқушыны қалыптастыруға денсаулық, балалық шақтағы тәжірибе және үйдегі қолдау сияқты көптеген элементтер кіреді. Денсаулық пен дұрыс тамақтанудың да рөлі аса зор. Физикалық және психоәлеуметтік тұрғыдан сау балалар жақсы оқиды. Ерте балалық шақтағы, әсіресе өмірдің алғашқы үш жылындағы салауатты даму салауатты өмір салты мен сәтті ресми мектептегі тәжірибенің негізін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Тиісті тамақтану ерте жаста мидың қалыпты дамуы үшін өте маңызды, сондай-ақ бала бойындағы түрлі ерекшелікті ерте анықтау және өзгелермен араласу балаларға салауатты даму үшін ең жақсы мүмкіндіктер бере алады. Мектепке бармас бұрын түрлі аурудың және жарақаттардың алдын алу да сапалы оқушының ерте дамуы үшін өте маңызды.

Тағы бір баланың озық білім алып, дамуындағы басты жайт – отбасының қолдауы. Отбасы мен мектеп арасындағы тығыз қарым-қатынас білім беру сапасының кепілі болып табылады. Ата-аналар балаға үлгі болып, оқу процесіне белсенді араласып, шығармашылық және спорттық белсенділікті қолдауы қажет. Мұғалім мен ата-ана арасындағы серіктестік әр баланың әлеуетін толық ашуға ықпал етеді. Ата-аналарда балаларының мектеп жылдарында когнитивті және психоәлеуметтік дамуын қолдауға арналған құралдар мен білім әрдайым бола бермеуі мүмкін. Ата-аналардың білім деңгейі де балалардың мектепте оқу қабілетіне көп қырлы әсер етеді. Олардың қатысуы арқылы бала білімін арттыруға бағытталған сәтті әрекеттер бүкіл әлемде жүзеге асырылады. Үйдегі оқуға деген алғашқы дайындықтар сапалы оқушы қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Осылайша, оқу тәжірибесі ерте қалыптасқан, қолдаушы, белсенді ата-аналары бар дені сау балалар мектепте жақсы оқу үлгерімін көрсетеді. Білім беру жүйесінің табысты болуының тағы бір маңызды құрамдас бөлігі – сапалы оқу ортасы. Оқу кез келген жерде болуы мүмкін, бірақ білім беру жүйелеріне қажет оң нәтижелер тек сапалы оқу орталарында болады. Білім ордалары физикалық, психоәлеуметтік және қызмет көрсету элементтерінен тұрады. Мысалы, физикалық элементке, мектеп ғимараттарының сапасы жатады. Мектеп ғимараттарының сапасы мектеп сапасының басқа мәселелерімен, мысалы, тиісті оқу материалдары мен оқулықтардың болуымен, оқушылар мен мұғалімдердің жұмыс жағдайларымен және мұғалімдердің белгілі бір оқу тәсілдерін қолдану мүмкіндігімен байланысты болады. Дәретханалардың орнында болуы және таза сумен жабдықтау, сыныпты күтіп ұстау, кеңістік пен жиһаздың болуы сияқты факторлар тапсырманы орындау уақыты сияқты маңызды оқу факторына әсер етеді. Жалпы, ата-аналар мектеп сапасын бағалау кезінде оқу ордасының орналасқан жері мен жағдайын жиі ескереді, бұл мектепке қатынауға әсер етуі мүмкін.

Елімізде білім беруге қолжетімділікті айтарлықтай кеңейтті, бірақ жаңа мектептердің құрылысы көбінесе оқушылар санының өсуіне сәйкес келмеді. Мұндай жағдайларда мектептер оқушылардың көп санын орналастыру үшін сынып мөлшерін, сондай-ақ оқушылар мен мұғалімдердің арақатынасын кеңейтуге мәжбүр болады. Жаңа заманауи мектептер салынып, қолданысқа беріліп жатыр. Бірақ әлі де үш ауысыммен оқып жатқан мектептер саны бар. Бұл да аз уақыттың еншісінде шешімін табатыны анық.

Сапалы білім берудегі тағы бір маңызды жайт: мектепішілік тәртіп саясаты. Тәртіпті жоғары орынға қоя білу – мектептегі білім сапасына тікелей оң ықпал етеді. Оқушылар, мұғалімдер және әкімшілер мектеп пен сынып ережелері мен саясаты бойынша келісуі керек және олар анық және түсінікті болуы керек. Сондай-ақ, қорқыту, қудалау, есірткі мен темекі шегу және инфекциялық ауруларға, мектеп жасындағы жүктілікке, нәсіліне, инклюзивті жағдайына қатысты кемсітушілікке қарсы саясат қажет. Кемсітушіліктің басқа түрлерін азайту оқу ордасындағы сапаны жақсарту үшін де өте маңызды. Еліміз ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды тиімді инклюзиялаумен күресуде. Этникалық және тілдік азшылықтардың, саяси немесе географиялық тұрғыдан қолайсыз топтардың және әлеуметтік-экономикалық деңгейлері төмен топтардың балалары да барлық балалар үшін сапалы білім беруді дамытуға кедергі келтіретін кемсітушілік саясат пен тәжірибелерден зардап шегуі мүмкін. Жалпы алғанда, қабілеттері мен білімі бар балалардың оқу мүмкіндіктерін жақсарту үшін көптеген оқу ордаларында тәртіпті күшейту қажет.

Зорлық-зомбылық, жанжал, ұрыс және басқа да тұлғааралық және топтық қақтығыстар балалардың психикалық денсаулығына және олардың оқу қабілетіне әсер ететіні анық. Зорлық-зомбылықтың көптеген оқушылар ұзаққа созылатын физикалық, психологиялық, әлеуметтік-эмоционалдық және мінез-құлықтық әсерлерден зардап шегеді.

Білім беру – ұзақ мерзімді инвестиция, оның дивидендтері немесе түсімі бірден пайда болмайды. Бұл көп қабатты ғимараттың іргетасына инвестиция салуға ұқсайды, ол көп ресурстарды тұтынады, бірақ оның даму деңгейі көрінбеуі мүмкін, себебі іргетасы көмілген. Басқа жағдайларда, жасырын іргетастарға салынған, бірақ барлығына көрінетін құрылымдар үшін, ол қанша ресурстарды қажет етсе де, тұтынса да, іргетастың назардан тыс қалмауы қажет. Сондықтан білім беру саласындағы барлық мүдделі тараптар, мысалы: үкімет, ата-аналар, меншік мұғалімдер және тіпті оқушылар үшін білім беруге салынған инвестициялардан дереу нәтиже көргісі келеді. Білім беру де білім алу да динамикалық, ұзақ уақытқа созылатын, жемісін күттіріп беретін, сондай-ақ өте кең мағынаға ие жан-жақты ұғым.

Сапалы білім беру ұлттық дамудың және қоғамды жоғары деңгейге көтерудің шынайы құралы болып табылады. Басқаша айтқанда, ешбір ұлт өз азаматтары алған білім сапасы төмен болса, алға дами алмайды. Сондықтан ұлттық дамудың адамдармен басқарылатынын атап өту маңызды. Бұл білім беру кез келген ұлттың байлығы және халықтың күші екенін білдіреді.

Білім беру жүйесін жаңғырту халықтың сыни және шығармашылық ойлау дағдыларын дамытуға, сонымен қатар өзара құрметке, төзімділікке және үйлестірілген шешім қабылдаудың демократиялық нысандарын түсінуге және жоспарланған іс-шараларды жүзеге асыруға ықпал етуі керек. БҰҰ стратегиясында мұны жүзеге асыру үшін әрбір ел өзінің тұрақты дамуға арналған Ұлттық білім беру стратегиясын әзірлеуі, Ұлттық стратегияны іске асыру жоспарын қабылдауы, Жоспарды іске асыру үшін ұйымдастырушылық жағдайлар жасауы және бүкіл білім беру жүйесін кең ауқымды жаңғыртуға мүмкіндік беретін арнайы нормативтік құжаттарды енгізуі керек деп атап өтілген. Бұл әрекеттер сайып келгенде жас ұрпаққа қазіргі әлеуметтік мәселелерді тәуелсіз талдау дағдыларын дамытуға, тиісті шешімдерді жоспарлауға және даму дағдарыстарының алдын алуға мүмкіндік береді.

Біздің еліміз де, басқа елдер сияқты, тұрақты дамуға көшу бойынша күш-жігерді күшейтуі керек, бұл ұлттық деңгейдегі бірқатар саяси шешімдерде көрініс табады. Бұл әрекеттердің негізгі бағыттарының бірі тұрақты дамуға арналған білім беру жүйесін мақсатты түрде дамыту болуы болуы керек, бұл ҚР қазіргі білім беру саясатына толық сәйкес келеді және қабылданған Ұлттық білім беру жобасының мақсаттарына сәйкес келеді. Еліміздегі стратегия әлемдік тәжірибеге сүйенеді және өмір бойы білім алу, пәнаралық, іргелілік және кешенділік сияқты білім берудің түрлерін негізге алады. Тиісті білім беру жас ұрпаққа ғана емес, барша азаматтарымызға ХХІ ғасырда елдің тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін қажетті экологиялық және этикалық стандарттарды, құндылықтар мен көзқарастарды, кәсіби дағдыларды және өмір салтын игеруге көмектесері анық.

Қоғамдық дамудың қазіргі кезеңінде білім саласында ғана емес, барлық әлеуметтік жүйелер мен мекемелерде елеулі өзгерістер болып жатыр. Жоғары білім жаһандану процестеріне және технологиялық және ақпараттық дамудың жеделдеуіне бейімделуі керек. Алынған білім тез ескіреді, ал оқыту арқылы алынған кәсіби құзыреттіліктер үнемі жаңартылып отыруды қажет етеді. Жаһандану дәуірі жаңа білім беру парадигмасын, жаңа білім беру саясатын және білім беру қызметінің мазмұны мен нәтижелеріне жаңа көзқарастарды талап етеді. Білім беруде болып жатқан көптеген өзгерістер көбінесе бүкіл өркениеттік процестің эволюциялық өзгерістеріне байланысты. Қазіргі әлемнің түбегейлі өзгеруі, адами және әлеуметтік сананың өзгеруі, қоғам мен табиғат арасындағы өзара әрекеттесудің жаңа сипаты – мұның бәрі білім берудің жаңа формаларын және қазіргі заманғы білім беру сапасын анықтаудың жаңа параметрлерін талап етеді.

Қазақстан тарихи тұрғыдан көпұлтты ел, өз халқының біртұтас құрылымға бірігуін, соның ішінде білім беру арқылы қамтамасыз ететін мемлекет. Сондықтан Қазақстан білім беру жүйесінің ең маңызды міндеттерінің бірі, ең алдымен, бірыңғай білім беру кеңістігін дамыту және нығайту болып табылады. Барлық азаматтардың сапалы жоғары білім алуға конституциялық тұрғыдан бекітілген бірдей құқығы бар. Мәселе тұрғылықты жеріне (ауыл, қала) қарамастан, осы конституциялық құқықты жүзеге асыру үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етуде жатыр. Бұл міндет қазіргі уақытта барлық аймақтардағы оқу ордаларын мемлекеттік қолдау, бірыңғай білім беру саясатын жүзеге асыру, аймақтық білім беруді басқарудағы озық тәжірибелерді тарату және аймақтардағы білім беру сапасын бағалаудың бірыңғай талаптарын енгізу арқылы шешілуде. Еліміздің тұрақты дамуға көшуінің мақсаты – қазіргі және болашақ ұрпақтардың игілігі үшін рухани, адамгершілік, тарихи және жалпыадамзаттық құндылықтарға сәйкес саналы түрде дамитын қоғамды қалыптастыру. Қазіргі қоғамның даму тұжырымдамасының яғни, дамуға арналған білім берудің түпкі мақсаты: табиғатты сақтауға, ұрпақтан-ұрпаққа бұзылмаған күйде беруге ​​және осы негізде барлық қоғамдық қызметті қалыптастырып, ғылым мен техниканы дамытуға бағытталған азаматтық ұстанымды қалыптастыру.

Білім беру сапасы қазіргі әлемде жоғары білім беру жүйесінің нәтижелілігін айқындайтын ең маңызды өлшемдердің бірі және елдің халықаралық білім беру кеңістігіне ықпалдасуының негізгі факторы болып табылады. Білім саласындағы интеграциялық үдерістер жаһандану ықпалымен жүзеге асады. Жаһандану – мемлекеттер арасындағы экономикалық, мәдени және білім беру байланыстарының тереңдеуі болса, білім беру интеграциясы – соның нақты көріністерінің бірі. Алайда интеграциялық үдерістер біржақты сипатқа ие емес. Олардың жағымды қырларымен қатар, күрделі мәселелері де бар. Ең басты мәселелердің бірі – ұлттық мәдениет пен ұлттық білім беру жүйелерінің бірізденуі, соның салдарынан ұлттық ерекшеліктердің әлсіреуі. Білім беру мазмұнының, әдістері мен стандарттарының шамадан тыс бірізге түсуі, әлемдік білім беру кеңістігін байытатын мәдени және ұлттық алуан түрліліктің азаюына алып келуі мүмкін.

Дегенмен, халықаралық стандарттарды енгізу ұлттық білім беру дәстүрлерінен бас тарту дегенді білдірмеуі тиіс. Қазақстанның білім беру жүйесі терең тарихи тамырларға, ұлттық педагогикалық тәжірибеге және мәдени құндылықтарға негізделген. Сондықтан интеграция үдерісі екі бағытта қатар жүруі қажет:

— халықаралық талаптарға сәйкес сапаны арттыру;

— ұлттық болмыс пен мәдени-рухани құндылықтарды сақтау.

Бұл тұрғыда білім беру мазмұнында қазақ халқының тарихы, тілі, мәдениеті мен дүниетанымын сақтай отырып, заманауи инновациялық технологияларды енгізу маңызды. Сонымен қатар академиялық ұтқырлықты дамыту, халықаралық аккредитациядан өту, шетелдік университеттермен серіктестік орнату – сапаны арттырудың тиімді жолдары болып табылады. Еліміз үшін басты міндет – жаһандық білім беру кеңістігіне толыққанды кірігу мен ұлттық білім беру моделінің үздік дәстүрлерін үйлестіру. Тек осындай теңгерімді саясат қана елдің зияткерлік әлеуетін арттырып, халықаралық бәсекеге қабілетті мамандар даярлауға мүмкіндік береді.

Осы реформалар нәтижесінде Қазақстанда білім берудің сапасы артатын болады, әр бала білім алу мүмкіндігіне тең қол жеткізеді, педагог мәртебесі өседі, мектептер заманауи инфрақұрылыммен қамтамасыз етіледі, оқу бағдарламалары практикалық, сыни ойлауға бағытталған болады. Ұрпақ білімді, мәдениеті қалыптасқан, сыни ойлай білетін, жауапкершілігі жоғары тұлға болып қалыптасады. Бұл – ұлттық қауіпсіздік, экономикалық даму және рухани кемелденудің іргетасы.