ҰЛТ САУЛЫҒЫ – МЕМЛЕКЕТ ТІРЕГІ АСТАНАДА

 Бағай НАЗАРБАЙҰЛЫ,

Астана медицина университеті

Академик Е. Д. Дәленов атындағы

Профилактикалық медицина

ғылыми-зерттеу институтының

аға оқытушысы

ДӘРІГЕРЛЕР КҮНІ ҚАЛАЙ АТАП ӨТІЛДІ?

Денсаулық – адам баласының ең басты құндылығы, сарқылмас байлығы және бақытты өмірінің кепілі. Халқымыз «Бірінші байлық – денсаулық» деп текке айтпаған. Бұл сөздің астарында терең мән-мағына жатыр, өйткені дені сау адам ғана бақытты өмір сүре алады, алдына биік мақсаттар қоя алады және оған қол жеткізуге күш-жігер табады. Қазіргі таңда, технология мен ғылым қарыштап дамыған заманда, денсаулықты сақтау мәселесі бұрынғыдан да өзекті бола түсуде.

Заманауи қоғамда денсаулық тек аурудың жоқтығы емес, ол адамның физикалық, психикалық және әлеуметтік тұрғыдан толыққанды аман-есендігін білдіреді. Сондықтан, тән сұлулығы мен жан тазалығын қатар алып жүру – әрбір саналы азаматтың міндеті, ал дені сау адам – кез келген өркениетті қоғамның ең басты құндылығы. Осы құндылықты сақтау жолында күндіз-түні аянбай еңбек етіп жүрген медицина қызметкерлерінің орны ерекше. Жыл сайын маусым айының үшінші жексенбісінде атап өтілетін Медицина қызметкерлері күні – кәсіби мереке ғана емес, бүкіл халықтың ақ халатты абзал жандарға деген шексіз құрметі мен алғысының көрінісі.

2026 жылдың маусым айында Елордада бұл айтулы мереке ерекше мазмұнда және жоғары ұйымдастырушылық деңгейде атап өтілді. Биылғы шаралар тек мерекелік концерттермен шектелмей, мемлекеттік деңгейдегі марапаттарға, халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияларға, кәсіби шеберлік байқауларына және елорданың денсаулық сақтау жүйесін дамытуға бағытталған стратегиялық шешімдерге ұласты.

Биылғы жылғы Дәрігерлер күнінің жоғары деңгейдегі іс-шарасы – Ақорда резиденциясында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен өткен салтанатты қабылдау болды. Президент еліміздің түкпір-түкпірінен, соның ішінде Астана қаласының жетекші емдеу мекемелерінен келген үздік дәрігерлерді, ғалымдарды және медицина ардагерлерін кәсіби мерекесімен жеке құттықтады.

«Өткен жылы біз ардақты кәсіп иелері – медицина мамандарын алғаш рет Ақордаға шақырып, құрмет көрсеттік. Биыл да игі дәстүрге сай өздеріңізді осы жерде көргеніме өте ризамын. Халқымыз «Бірінші байлық – денсаулық» деген тағылымды сөзге ерекше мән берген. Ұлт саулығы – еліміз үшін бәрінен қымбат құндылық. Сондықтан медицина саласын дамыту мемлекеттің стратегиялық міндеті саналады», – деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің сөзінде.

Стратегиялық шешімдер және жаңа атаулар

Президент өз сөзінде елордалық медициналық білім беру және ғылым саласы үшін тарихи мәні бар екі маңызды жаңалықты жариялады.

Көптеген жылдар бойы еліміздің медицина мамандарын даярлаудың кәсіби ұстаханасына айналған, цифрлық денсаулық сақтау мен биомедицинаны табысты дамытып келе жатқан «Астана медицина университетінің» деңгейі жоғары бағаланып  – «Ұлттық университет» мәртебесі берілді. Сонымен қатар, университетке отандық тағамтану ғылымы мен профилактикалық медицинаның негізін салушы, танымал тұлға, Қазақстанның Еңбек Ері Төрегелді Шармановтың есімі берілетіні ресми түрде мәлімделді.

Бұл шешімдер Астананың ғана емес, бүкіл ел медицинасының мәртебесін көтеріп, жас мамандарға үлкен серпін берді. Салтанатты жиын барысында елордалық бірқатар дәрігерлер мен хирургия, педиатрия саласының майталмандары мемлекеттік наградалармен – «Құрмет», «Парасат» ордендерімен және «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен марапатталды.

«Ақ халатты абзал жандар» салтанатты кеші

Елорда әкімдігі мен Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасының ұйымдастыруымен Еркеғали Рахмадиев атындағы Мемлекеттік академиялық филармонияда қалалық деңгейдегі ауқымды мерекелік іс-шара өтті. Бұл кешке Астана қаласындағы ауруханалар мен емханалардың, жедел жәрдем қызметінің жүздеген өкілдері, сондай-ақ сала ардагерлері жиналды.

Биылғы мереке форматы ерекше эстетикалық бағытта ұйымдастырылды. Филармонияға келген «ақ халатты абзал жандар» үшін арнайы қызыл кілем төселіп, олардың қоғамдағы жоғары мәртебесі паш етілді. Дәрігерлер мен мейірбикелер мерекелік атмосферада суретке түсіп, арнайы дайындалған естелік қабырғасына өздерінің ізгі тілектері мен қолтаңбаларын қалдырды. Осы сәт дәрігерлер қауымына ерекше көтеріңкі көңіл-күй сыйлады.

Кештің ресми бөлігінде Астана қаласы бойынша жыл қорытындысы нәтижесінде үздік шыққан медицина мамандарын марапаттау салтанаты өтті. Астана қаласы Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы басшысының орынбасары Айдын Әшімханов: «Бұл марапаттар – әрбір медицина қызметкерінің елорда тұрғындарының денсаулығын жақсарту жолындағы өлшеусіз еңбегінің өтеуі. Биыл үміткерлерді іріктеу өте қатаң жүрді, өйткені біздің мақсатымыз – өз ісіне шын берілген, инновациялық әдістерді енгізіп жүрген нағыз мамандарды қошеметтеу болды» деп атап өткендей, биылғы жылы іріктеу өте қатаң жүріп, 8 негізгі номинация бойынша үздіктер анықталды. Олардың қатарында:

1. «Ең үздік дәрігер»
2. «Ең үздік педиатр»
3. «Ең үздік фельдшер»
4. «Ең үздік мейірбике»
5. «Жылдың үздік жас маманы» және т.б. номинациялар болды.

Марапатталған мамандарға бағалы сыйлықтар, ақшалай сертификаттар мен құрмет грамоталары табыс етілді. Салтанатты шара отандық эстрада жұлдыздары мен филармонияның өнер ұжымдары дайындаған үлкен концерттік бағдарламаға ұласты.

Дәрігерлер күні Елорда тек мерекелік шаралармен ғана шектелмей, кәсіби тәжірибе алмасу алаңына айналды. 2026 жылдың 16-17 маусымы күндері Астана қаласындағы «Wyndham Garden» халықаралық қонақүй кешенінде «Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесі: жаңа сын-қатерлер жағдайындағы даму. Отбасылық дәрігер тәжірибесіндегі дәлелді медицина» атты ауқымды халықаралық конференция мен көрме ұйымдастырылды.

Ауқымды халықаралық іс-шараға Қазақстан, Ресей, Беларусь, Әзербайжан, Өзбекстан және Қырғызстан елдерінің денсаулық сақтау жүйесінің өкілдері мен кәсіби қауымдастық мүшелері, сондай-ақ ДДҰ, ЮНИСЕФ және ЮНФПА сарапшылары қатысты.

Нақтылай айтқанда, конференцияға ҚР Денсаулық сақтау министрі Әлназарова Ақмарал Шәріпбайқызы, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Орталық Азия бойынша өңірлік директоры Ханс Клюге, С.Қайырбекова атындағы Ұлттық ғылыми денсаулық сақтауды дамыту орталығының басшылары қатысты. Жиынның басты тақырыбы – «Жаһандық өзгерістер дәуіріндегі денсаулық сақтау жүйелерінің тұрақтылығы» деп аталды.

Конференцияның ашылуында ҚР Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Шәріпбайқызы:

«Біздің алдымызда тұрған негізгі міндет – алғашқы медициналық-санитарлық көмектің (АМСК) тиімділігін арттыру және медициналық қызмет сапасын жақсарту. Денсаулық сақтау жүйесінің тұрақтылығы тікелей кадрлық әлеуетке және жаңа технологияларды, соның ішінде жасанды интеллектіні клиникалық тәжірибеге қаншалықты жылдам енгізе алатынымызға байланысты» – дей келе,  денсаулық сақтау жүйесінің жаңа басымдықтарына тоқталды.

Конференция барысында алғашқы медициналық-санитариялық көмекті стратегиялық дамыту, профилактика, ана мен бала денсаулығын қорғау, цифрландыру, иммундық профилактика, медициналық көмектің сапасы мен қауіпсіздігі мәселелері талқыланды. Конференция кәсіби ынтымақтастықты нығайтуға, озық тәжірибе алмасуға және Қазақстандағы медициналық-санитариялық алғашқы көмекті дамытудың жаңа бағыттарын қалыптастыруға арналған маңызды халықаралық алаңға айналды.

Пленарлық сессияда алғашқы медициналық-санитарлық көмекті қаржыландыру, ауылдық жерлердегі медицинаны кадрлармен қамтамасыз ету және цифрлық теңсіздікті жою мәселелері талқыланды.

Екі күнге созылған ғылыми жиында отбасылық дәрігерлердің іс-тәжірибесіне, кардиология, педиатрия, геронтология және заманауи вакцинация стандарттарына арналған арнайы секциялар жұмыс істеді. Сонымен қатар, орта буын медицина қызметкерлері үшін «Мейіргер ісі: Инновациялар» атты сессия ұйымдастырылып, кеңейтілген тәжірибелі мейірбикелердің рөлі сөз болды.

Конференция аясында өткен көрмеде қатысушыларға:

— Жасанды интеллект (ЖИ) негізіндегі диагностикалық шешімдер;

— Заманауи медициналық жабдықтар мен заманауи инновациялық технологиялар таныстырылды.

Шара соңында алғашқы буын медицина қызметкерлері арасынан суырылып шыққан үздік мамандар марапатталды.

Биылғы жылғы мерекенің тағы бір ерекше форматы – дәрігерлердің өздерінің шығармашылық қырынан танылуы болды. Дәрігерлер күні қарсаңында елордалық театр сахнасында алғаш рет «Армандар орындалады» атты бірегей спектакль көрерменге жол тартты.

Бұл қойылымның басты ерекшелігі – сахнада кәсіби әртістермен қатар күнделікті өмірде адам жанының арашасы болып жүрген нағыз дәрігерлер, мұғалімдер мен журналистер өнер көрсетті. Дәрігерлер өздерінің қиын да қызықты кәсіби өмірін, пациенттермен қарым-қатынасын және ішкі тебіреністерін театр тілімен жеткізді. Бұл мәдени перформанс қала тұрғындары мен әріптестер тарапынан өте жоғары бағаланып, медицина мамандарының сегіз қырлы, бір сырлы екенін тағы бір мәрте дәлелдеді.

Сонымен қатар, қаланың емдеу мекемелерінде, атап айтқанда Астана қаласы әкімдігінің «Қалалық жедел медициналық жәрдем станциясында» медициналық жоғары оқу орындары мен колледж студенттеріне арналған Ашық есік күндері ұйымдастырылды. Болашақ мамандар кешенді ақпараттық жүйелердің жұмысымен танысып, тәжірибелі дәрігерлерден шеберлік сабақтарын алды.

Денсаулық сақтау саласының

 даму стратегиясы мен болашағы

Медицина қызметкерлері күніне арналған жиындарда тек жетістіктер айтылып қана қоймай, алдағы жоспарлар да ортаға салынды. Астана қаласының Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы мамандары елорданың қарқынды өсіп келе жатқан халқын сапалы медицинамен қамтамасыз ету мақсатында жаңа инфрақұрылымдық жобаларды таныстырды.

Ресми мәліметтерге сәйкес, алдағы жылдары Астана қаласында денсаулық сақтау саласының 11 жаңа нысаны бой көтереді. Олардың қатарында:

Заманауи көпбейінді аурухана;

Жаңа үлгідегі 8 қалалық емхана;

Жедел медициналық жәрдем қызметінің тиімділігін арттыратын 2 жаңа қосалқы станция бар.

Бұл нысандар Астана тұрғындары үшін медициналық қызметтің қолжетімділігін арттырып, дәрігерлердің еңбек жағдайын айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік береді. Мемлекет тарапынан жасалып жатқан мұндай қадамдар дәрігер мамандығының беделін арттыруға тікелей септігін тигізбек.

Дәрігерлер күні аясында өткен жиындар мен көрмелерде ерекше назар аударылған маңызды бағыттардың бірі – Астана қаласының денсаулық сақтау жүйесін толықтай цифрландыру және емдеу процестеріне жасанды интеллект (ЖИ) элементтерін енгізу нәтижелері болды. Елорда бұл бағытта тек Қазақстан бойынша ғана емес, Орталық Азия өңірінде көшбасшы орынға шығып отыр. Мерекелік шаралар барысында қалалық емханалар мен ауруханалардың заманауи технологиялық жетістіктері кеңінен таныстырылды.

«Ақылды емхана» және дәрігер жұмысын жеңілдету жоспарларының негізінде Астана қаласының Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасының мәліметінше, қазіргі уақытта елордалық емдеу мекемелерінде құжат айналымы 100% сандық форматқа көшірілген. Мерекелік ғылыми форумда цифрлық технологиялардың дәрігерлердің күнделікті жұмысына тигізетін септігі туралы маңызды баяндамалар жасалды. Жаңа бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелері дәрігерлерді «қағазбастылықтан» арылтып, пациентке көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік берді.

Сонымен қатар, Астанада пилоттық режимнен толық іске қосылу деңгейіне өткен жасанды интеллект жүйелері медициналық бейнелерді (рентген, КТ, МРТ) алдын ала талдауда жоғары тиімділік көрсетті. Бұл технология дәрігерлерге ауруды ерте сатысында дәл анықтауға және қателіктер қаупін барынша азайтуға көмектеседі. Мереке күндері осы инновациялық жүйелерді алғашқылардың бірі болып тәжірибеге енгізген жас ІТ-медицина мамандары, радиолог-дәрігерлер арнайы алғыс хаттармен марапатталды.

Сандық трансформацианың тағы бір жемісі – елордалық ірі ұлттық ғылыми орталықтар мен қалалық ауруханалар арасындағы телемедицина желісінің сапалы дамуы. 2026 жылдың ортасына қарай Астана дәрігерлері заманауи байланыс арналары арқылы өзге өңірлердегі әріптестеріне ғана емес, қала маңындағы елді мекендердің тұрғындарына да қашықтықтан жоғары білікті кеңес беруді жүйелі жолға қойды. Цифрлық денсаулық сақтауды дамытуға қосқан үлесі үшін бірнеше емхананың ақпараттық технологиялар бөлімдері «Жылдың үздік цифрлық медициналық командасы» деген жаңа аталымға ие болды.

Бұл технологиялық секіріс дәрігер кәсібінің беделін жаңа деңгейге көтеріп, заманауи медицина қызметкері тек дәрігер маман  иесі ғана емес, озық технологияларды меңгерген жоғары деңгейлі жан-жақты маман екенін айқын дәлелдеді.

Түйіндей келе айтарымыз, 2026 жылы Астана қаласында өткен Медицина қызметкерлері күніне арналған іс-шаралар Елорданың мәдени, ғылыми және әлеуметтік өмірінде үлкен із қалдырды. Ақорда төріндегі Президенттің жоғары бағасы мен «Астана медицина университетіне» Ұлттық мәртебе берілуі, салтанатты жиын барысында медицина қызметкерлерін марапаттау, халықаралық ғылыми конференция барысындағы пікірталастар мен дәрігерлердің қатысуымен өткен театрландырылған қойылымдар – осының барлығы ақ халатты абзал жандардың қоғамдағы орны қаншалықты биік екенін көрсетті.

Дәрігерлік – тек мамандық емес, бұл – жүректің қалауымен таңдалатын ұлы миссия. Өз бақытын өзгелердің амандығынан іздеген, жүрегі жылулыққа, қолы шипаға толы бұл жандардың әрбір күні – көзсіз ерлік пен шексіз мейірімнің шынайы көрінісі. Мансап, атақ үшін емес, адам өмірі үшін, денсаулықты бәрінен биік қоятын жандардың ғана қолынан келетін қасиетті ерлікке парапар еңбек. Тәулік бойы күзетте тұрып, өзгелердің өмірі үшін күресетін Астана дәрігерлері биылғы мерекеде өздеріне көрсетілген шынайы құрмет пен алғысқа толы ықыласты сезінді. Мемлекет пен қоғамның мұндай қолдауы елордалық медицина саласы қызметкерлерін алдағы уақытта да ұлт саулығы жолында аянбай еңбек етуге жігерлендірері сөзсіз.