БЕЛСЕНДІ ҰРПАҚ – БЕРЕКЕЛІ БОЛАШАҚ

 

Еркінбек СЕРІКБАЙ,
Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ
Еуразиялық ғылыми-зерттеу
институтының ғылыми ізденушісі

 

Бәріміз білетіндей, қай кезеңде де елдің ертеңі, мемлекеттің болашағы жастармен өлшенеді. Қоғамның қуаты да, мемлекет дамуының серпіні де жас буынның білім-білігіне, дүниетанымына, белсенділігі мен отаншылдық рухына байланысты. Сондықтан жастар саясаты кез келген елдің стратегиялық басым бағытына айналып келеді. Үкімет тарапынан бұл мәселеге айрықша мән беріп, жас ұрпақтың жан-жақты дамуына, олардың қоғамдық өмірге белсенді араласуына, шығармашылық және интеллектуалдық әлеуетін толық жүзеге асыруына қолайлы жағдай жасауға басымдық беріп келеді. Мемлекеттік деңгейде қолға алынған бастамалардың түпкі мақсаты, ашып айтсақ, елдің өркендеуіне үлес қосатын, ұлттық құндылықтарды қадірлейтін, заманауи талаптарға бейім, білімді әрі белсенді жастар қауымын қалыптастыру.

Жасыратыны жоқ, қазіргі заман жастары бұрынғы буынмен салыстырғанда мүлде жаңа ақпараттық кеңістікте өмір сүріп отыр. Цифрлық технологиялардың дамуы, әлеуметтік желілердің ықпалы, жаһандану үдерісі жастардың дүниетанымына, өмір салтына және қоғамдық белсенділігіне елеулі әсер етуде. Осындай жағдайда мемлекет тарапынан жүргізілетін жастар саясаты тек әлеуметтік қолдау шараларымен шектелмеуі тиіс. Ол жастардың азаматтық жауапкершілігін қалыптастыруды, олардың шығармашылық бастамаларын қолдауды, патриоттық тәрбиені күшейтуді, еңбекке баулуды, салауатты өмір салтын насихаттауды, сондай-ақ балалар мен жасөспірімдерге арналған сапалы ақпараттық және мәдени контентті дамытуды қамтитын кешенді бағыт болуы қажет.

Бәрімізге белгілі, жастар, ашығын айтсақ, қоғамның қозғаушы күші. Олар қоғамдық өзгерістерге бейім, жаңашылдыққа құмар, жаңа идеяларды қабылдауға дайын келеді. Сондықтан жастардың бойындағы осы әлеуетті дұрыс арнаға бағыттау, ашығын айтсақ, мемлекеттік саясаттың маңызды міндеттерінің бірі. Белсенді жастарды қолдау арқылы қоғамда жауапкершілігі жоғары, ел тағдырына бейжай қарамайтын азаматтық орта қалыптасады. Бұл өз кезегінде мемлекет тұрақтылығының, қоғамдық келісімнің және ұлттық бірліктің нығаюына ықпал етеді.

Ашығын айтсақ, тәуелсіздік жылдарында елімізде жастар саясатына қатысты көптеген бағдарламалар қабылданып, нақты жобалар жүзеге асырылды. Білім беру, тұрғын үймен қамтамасыз ету, жұмыспен қамту, кәсіпкерлікті дамыту, еріктілер қозғалысын қолдау, шығармашыл жастардың бастамаларын ынталандыру секілді бағыттарда жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Бұл бастамалардың барлығы жастардың әлеуетін ашуға және олардың қоғам өміріне белсенді қатысуына мүмкіндік беруге бағытталған.

Ашығын айтсақ, белсенді жастар ұғымы тек қоғамдық шараларға қатысатын адамдармен шектелмейді. Белсенділік ең алдымен адамның өз ісіне жауапкершілікпен қарауынан, жаңа идеяларға ұмтылуынан, қоғамға пайда әкелуге деген ниетінен басталады. Қазіргі таңда ғылымда, білімде, кәсіпкерлікте, өнер мен спортта табысты жетістіктерге жетіп жүрген жастар аз емес. Бәрімізге белгілі, олар еліміздің дамуына өзіндік үлес қосып қана қоймай, кейінгі буынға үлгі болуда.

Жасыратыны жоқ, жастардың қоғамдық белсенділігін арттыруда еріктілер қозғалысының маңызы ерекше. Волонтерлік қызметтің жастардың бойында жанашырлық, жауапкершілік, қайырымдылық сияқты қасиеттерді қалыптастыратындығы күмәнсіз. Еріктілік арқылы жастар қоғамдағы түрлі мәселелерді шешуге атсалысып, азаматтық ұстанымын нығайтады. Қиын жағдайға тап болған жандарға көмек көрсету, экологиялық акцияларға қатысу, мәдени және спорттық шараларды ұйымдастыру секілді жұмыстар жастардың өмірлік тәжірибесін байытып, оларды қоғамның белсенді мүшесіне айналдырады.

Жастардың шығармашылық әлеуетін дамыту да маңызды міндеттердің бірі. Әдебиет, өнер, музыка, театр, кино салаларында талантты жастардың өзін көрсетуіне жағдай жасау ұлттық мәдениеттің дамуына серпін береді. Шығармашыл жастардың бастамаларын қолдау арқылы қоғамда рухани құндылықтар нығая түседі. Бұл бағытта түрлі байқаулар, фестивальдер, шығармашылық орталықтар мен жастар ұйымдарының қызметі ерекше рөл атқарады.

Бүгінгі жастардың өмірінде, ашып айтсақ, цифрлық технологиялар ерекше орын алады. Ақпараттық кеңістіктің кеңеюі жастарға білім алуға, өзін дамытуға және әлемдік жаңалықтардан хабардар болуға мол мүмкіндік беріп отыр. Дегенмен ақпарат ағынының шамадан тыс көбеюі түрлі қауіптерді де туындатуда. Жалған ақпарат, зорлық-зомбылықты насихаттайтын материалдар, ұлттық құндылықтарға қайшы келетін мазмұндағы өнімдер балалар мен жасөспірімдердің психологиясына теріс әсер етуі мүмкін. Сондықтан балалар контентін дамыту мәселесі ерекше маңызға ие.

Балаларға арналған сапалы контент, ашығын айтсақ, олардың танымдық, интеллектуалдық және рухани дамуына ықпал ететін маңызды құрал. Қазіргі балалардың көп уақытын интернет пен түрлі гаджеттерге арнайтыны белгілі. Сондықтан олардың жас ерекшеліктеріне сай, тәрбиелік мәні жоғары, ұлттық болмысты дәріптейтін, білім мен ғылымға қызығушылықты арттыратын контенттің мол болуы заман талабы болып отыр.

Қазақ тіліндегі балалар контентін дамыту – бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі. Себебі баланың дүниетанымы мен тілдік мәдениеті ерте жастан қалыптасады. Егер бала өз ана тілінде сапалы мультфильмдер көріп, қызықты бағдарламалар тыңдап, танымдық материалдармен сусындаса, оның ұлттық құндылықтарға деген құрметі де арта түседі. Бұл – болашақта рухани бай, ұлттық болмысын сақтаған ұрпақ тәрбиелеудің маңызды алғышарты.

Балалар контенті тек көңіл көтеру мақсатында ғана емес, тәрбиелік және танымдық міндеттерді де атқаруы тиіс. Бүгінгі таңда әлемдік тәжірибе көрсеткендей, балаларға арналған анимациялық фильмдер, ғылыми-танымдық бағдарламалар, интерактивті платформалар мен ойындар олардың ойлау қабілетін дамытып, шығармашылық мүмкіндіктерін арттыруға ықпал етеді. Сондықтан бұл салада отандық өнімдердің үлесін көбейту маңызды.

Ұлттық құндылықтарға негізделген контент жас ұрпақтың бойында туған жерге деген сүйіспеншілікті, ата дәстүрге деген құрметті қалыптастырады. Қазақ халқының бай ауыз әдебиеті, ертегілері, аңыздары, тарихи тұлғалары балаларға арналған заманауи өнімдердің негізгі арқауына айналуға тиіс. Бұл арқылы ұлттық сана мен мәдени мұра сабақтастығы сақталады.

Жастар саясатының маңызды бағыттарының бірі – білім сапасын арттыру. Білімді ұрпақ қана бәсекеге қабілетті мемлекет қалыптастыра алады. Қазіргі уақытта жастардың сапалы білім алуына, шетелдік тәжірибені меңгеруіне, ғылыми зерттеулермен айналысуына кең мүмкіндіктер жасалуда. Жас ғалымдарды қолдау, инновациялық жобаларды дамыту, академиялық ұтқырлықты кеңейту секілді бастамалар жастардың интеллектуалдық әлеуетін арттыруға бағытталған.

Жастар арасында кәсіпкерлік мәдениетті қалыптастыру да ерекше маңызға ие. Жас кәсіпкерлерді қолдау, стартап жобаларды дамыту, жеңілдетілген қаржыландыру тетіктерін енгізу экономиканың дамуына оң әсер етеді. Ең бастысы, жастардың еңбекке деген ынтасын арттырып, олардың өзін-өзі жүзеге асыруына мүмкіндік береді. Белсенді жастар жаңа жұмыс орындарын ашып, ел экономикасының дамуына үлес қосады.

Қоғамның тұрақты дамуы жастардың рухани әлемімен де тығыз байланысты. Сондықтан жастар арасында кітап оқу мәдениетін қалыптастыру, театр мен музейлерге қызығушылықты арттыру, әдебиет пен өнерге баулу маңызды. Рухани байлық пен мәдени сана адамның азаматтық ұстанымын нығайтып, ұлттық құндылықтарды сақтауға ықпал етеді.

Спорт пен салауатты өмір салты да жастар саясатының ажырамас бөлігі болып табылады. Дені сау ұрпақ – мемлекеттің басты байлығы. Бұқаралық спортты дамыту, жастардың спортпен тұрақты айналысуына жағдай жасау, түрлі жарыстар мен бұқаралық іс-шараларды өткізу жас буынның денсаулығын нығайтып қана қоймай, олардың бойында тәртіп пен табандылық қасиеттерін қалыптастырады.

Жастардың жұмыспен қамтылуы – әлеуметтік тұрақтылықтың маңызды факторы. Жастар арасында жұмыссыздықтың алдын алу, кәсіптік бағдар беру, жаңа мамандықтарды меңгеруге мүмкіндік жасау қоғам дамуына оң әсер етеді. Қазіргі еңбек нарығы жаңа талаптар қойып отырғандықтан, жастардың заман талабына сай дағдыларды меңгеруі аса маңызды. Бұл бағыттағы мемлекеттік бағдарламалар жастардың болашаққа сеніммен қарауына мүмкіндік береді.

Ақпараттық қауіпсіздік мәселесі де ерекше назар аударуды қажет етеді. Жастар мен балалардың санасына кері әсер ететін зиянды ақпараттардың алдын алу, медиасауаттылықты арттыру, сыни ойлау қабілетін дамыту бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің қатарына жатады. Өйткені ақпараттық шабуылдар мен жалған мәліметтер жастардың көзқарасына әсер етіп, қоғамда түрлі келеңсіз құбылыстардың туындауына себеп болуы мүмкін.

Отбасы институтының рөлі жастар тәрбиесінде әрқашан маңызды болып қала береді. Баланың алғашқы тәрбиесі отбасында қалыптасады. Сондықтан ата-аналардың жауапкершілігін арттыру, отбасы құндылықтарын насихаттау, ұрпақтар сабақтастығын сақтау – жастар саясатының маңызды құрамдас бөлігі. Мықты отбасы – мықты қоғамның негізі.

Қазіргі таңда балалар мен жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру мәселесі де өзекті. Түрлі шығармашылық үйірмелер, спорт секциялары, кітапханалар, жастар орталықтары жас ұрпақтың жан-жақты дамуына ықпал етеді. Мұндай орталықтар балалар мен жастардың қабілетін ашып, олардың пайдалы істермен айналысуына жағдай жасайды.

Жас ұрпақтың бойында патриоттық сезімді қалыптастыру – ел болашағы үшін аса маңызды. Туған жердің тарихын білу, ұлттық батырларды құрметтеу, мемлекеттік рәміздерді қадірлеу – патриотизмнің негізі. Отанын сүйетін, елінің тағдырына бейжай қарамайтын жастар ғана мемлекет дамуының басты тірегіне айналады.

Қай заманда да өркениетті қоғамның басты байлығы – адам капиталы. Ал адам капиталын қалыптастырудың негізгі күші – жастар. Сондықтан жастар саясаты мен балалар контентін дамыту мәселесі тек бүгінгі күннің ғана емес, елдің ұзақ мерзімді дамуының кепілі болып табылады. Белсенді, білімді, ұлттық құндылықтарға адал, шығармашыл және отаншыл ұрпақ қалыптастыру – мемлекет пен қоғам алдындағы ортақ міндет.

Елдің ертеңі жастардың қолында болса, сол жастардың сапалы тәрбие мен дұрыс бағытта дамуына жағдай жасау – бүгінгі буынның қасиетті парызы. Белсенді жастардың қатары көбейіп, балаларға арналған мазмұнды әрі тәрбиелік мәні зор контент дамыған сайын Қазақстанның болашағы да жарқын болмақ. Ұлттық рух пен заманауи білімді ұштастырған жаңа буын ғана елді өркениет биігіне бастай алады. Сондықтан жастар саясаты мен балалар контентін дамыту мәселесі әрдайым мемлекеттік маңызы бар стратегиялық бағыт ретінде өзектілігін жоғалтпайды.

Жастардың белсенділігін арттыруда қоғамдық ұйымдардың, шығармашылық бірлестіктердің, жастар ресурстық орталықтарының және еріктілер қозғалысының маңызы айрықша. Мұндай ұйымдар жас азаматтардың бойындағы көшбасшылық қасиеттерді дамытуға, қоғамдық мәселелерге бейжай қарамауға, әлеуметтік жауапкершілікті сезінуге ықпал етеді. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, қоғамдық бастамаларға ерте араласқан жастар кейін мемлекет пен қоғам өміріндегі маңызды шешімдерді қабылдауға қабілетті тұлғаларға айналады. Сондықтан жастардың түрлі қоғамдық жобаларға қатысуын кеңейту, олардың бастамаларына қолдау көрсету, тың идеяларды жүзеге асыруға мүмкіндік беру – болашаққа салынған инвестиция болып табылады.

Жастар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру да бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің біріне айналды. Табиғатқа жанашырлықпен қарау, қоршаған ортаны қорғауға атсалысу, ағаш отырғызу, су көздерін тазарту, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау сияқты бастамаларға жастардың белсенді қатысуы азаматтық жауапкершіліктің көрінісі болып саналады. Экологиялық мәселелердің бүкіл адамзатқа ортақ проблемаға айналып отырған кезеңінде табиғатты қорғауға бағытталған жұмыстарға жас буынның араласуы қоғамның экологиялық санасын қалыптастыруға ықпал етеді. Әсіресе мектеп жасынан бастап балаларға табиғатты аялау мәдениетін сіңіру, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауды үйрету келешек ұрпақтың экологиялық сауатты болып қалыптасуына негіз болады.

Жас буынның бойында еңбекқорлық қасиетін қалыптастыру мәселесі де ерекше назар аударуды қажет етеді. Кейінгі жылдары жеңіл жолмен табыс табуға ұмтылу, әлеуметтік желідегі жасанды табыстың жетегіне еру секілді үрдістер байқалып отырғаны жасырын емес. Сондықтан жастар арасында адал еңбек идеясын дәріптеу, жұмысшы мамандықтарының беделін көтеру, нақты кәсіпке бейімдеу, еңбек адамын насихаттау маңызды міндеттердің біріне айналып отыр. Еңбекке құрметпен қарайтын ұрпақ қана ел экономикасының өркендеуіне нақты үлес қоса алады.

Балалар контентінің сапасы туралы сөз болғанда, оның тәрбиелік ықпалымен қатар психологиялық әсері де назардан тыс қалмауы тиіс. Баланың дүниетанымы нәзік әрі қабылдағыш болатындықтан, көрген бейнесі мен тыңдаған ақпараты оның мінез-құлқының қалыптасуына тікелей ықпал етеді. Сондықтан балаларға арналған фильмдер мен мультфильмдерде қатыгездік, дөрекілік, агрессия, жат құндылықтар емес, керісінше адамгершілік, мейірімділік, достық, отансүйгіштік, үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу сияқты қасиеттер насихатталуы қажет. Бұл – тек мәдениет саласының ғана емес, тұтас қоғамның жауапкершілігін талап ететін маңызды мәселе.

Қазақ тіліндегі балалар әдебиетін дамыту да ерекше маңызға ие. Балалардың кітап оқуға деген қызығушылығы азайып бара жатқаны жөнінде жиі айтылады. Мұндай жағдайда жас ерекшелігіне сай жазылған қызықты шығармалар, ертегілер, танымдық кітаптар мен комикстердің, электронды басылымдардың санын көбейту қажет. Әсіресе ұлттық дүниетанымға негізделген заманауи балалар әдебиетін дамыту арқылы жас ұрпақтың рухани әлемін байытуға болады. Балалар әдебиеті – ұлттың ертеңін тәрбиелейтін рухани құралдардың бірі.

Әлеуметтік желілердің ықпалы ерекше күшейген қазіргі уақытта жастардың қарым-қатынасы, ойлау жүйесі, талғамы және өмірлік ұстанымы толықтай өзгерді. Бір жағынан, әлеуметтік желілер білім алуға, шығармашылықты дамытуға, өз ойын еркін жеткізуге мүмкіндік берсе, екінші жағынан жалған құндылықтар мен уақытты босқа өткізудің, тәуелділіктің көзіне де айналып отыр. Сондықтан жастардың медиасауаттылығын арттыру, ақпаратты саралай білуге үйрету, жалған ақпараттан қорғану қабілетін қалыптастыру аса маңызды.

Жас ұрпақтың ұлттық болмысын сақтауда өнер мен мәдениеттің орны ерекше. Домбыра, жыр өнері, айтыс, театр, дәстүрлі музыка, қолөнер – халқымыздың рухани тамыры. Осы бай мұраны жастар арасында кеңінен насихаттау арқылы ұлттық сана мен тарихи жадты сақтауға болады. Бүгінгі таңда дәстүр мен заманауи технологияны ұштастыра отырып, жастардың қызығушылығына сай жаңа жобаларды жүзеге асырудың маңызы артып келеді. Ұлттық құндылықтар тек өткеннің мұрасы ретінде емес, қазіргі заманмен үндесіп жатқан өміршең құбылыс ретінде дәріптелуі қажет.

Жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру мәселесі әсіресе қала мен ауыл жастары үшін өзекті. Егер жасөспірімдердің бос уақыты пайдалы істерге бағытталмаса, олардың түрлі зиянды әдеттерге әуестену қаупі күшейеді. Сондықтан кітапханалар, спорт кешендері, шығармашылық орталықтар, дебат клубтары, ғылыми үйірмелер мен жастар орталықтарының жұмысын жандандыру – тәрбиелік маңызы зор іс. Мұндай орталықтар жастардың қабілетін ашып қана қоймай, олардың қоғамдағы орнын табуына да көмектеседі.

Ауыл жастарын қолдау мәселесі де мемлекеттік жастар саясатының маңызды бағытының бірі болып табылады. Ауылдық жерлерде білім, мәдениет, спорт және кәсіпкерлік саласында жастарға тең мүмкіндік жасау мемлекеттің тұрақты дамуына ықпал етеді. Ауыл – ұлттық болмыстың алтын бесігі. Сондықтан ауыл жастарының сапалы білім алып, заманауи технологияларды меңгеріп, өз туған жерінде еңбек етуіне жағдай жасау – стратегиялық маңызы бар міндет. Ауылдағы жастардың белсенділігі артқан сайын өңірлердің дамуы да жандана түседі.

Жастардың бойында құқықтық мәдениетті қалыптастыру да аса маңызды. Өз құқықтары мен міндеттерін білетін, заңға құрметпен қарайтын жас ұрпақ қана өркениетті қоғам қалыптастыруға үлес қоса алады. Құқықтық сауаттылықты арттыру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру, әділдік қағидаларын насихаттау жастар тәрбиесіндегі маңызды бағыттардың бірі болып табылады. Әділетті қоғам құру жолында жастардың азаматтық ұстанымы мен жауапкершілігі шешуші рөл атқарады.

Жастар саясатының тағы бір маңызды бағыты, ашығын айтсақ, инклюзивті қоғам қалыптастыру. Әрбір жас өзінің әлеуметтік жағдайына, денсаулық мүмкіндігіне, тұрғылықты жеріне қарамастан қоғам өміріне толыққанды араласуға мүмкіндік алуы тиіс. Ерекше қажеттілігі бар балалар мен жастарға қолайлы орта қалыптастыру, олардың шығармашылық және интеллектуалдық әлеуетін дамыту – өркениетті қоғамның белгісі. Қоғамның шынайы дамуы оның әлсіз топтарға деген көзқарасымен өлшенетіндігін жасыруға болмайды.

Тарихын таныған ұрпақтың тамыры терең екендігі бәрімізге белгілі. Сондықтан жастардың тарихи санасын қалыптастыру, ел тарихын терең білуге баулу маңызды. Тарихты білу, ашығын айтсақ, өткенді мадақтау ғана емес, болашаққа дұрыс бағдар жасау деген сөз. Ұлттық тарихты, ұлы тұлғалардың мұрасын, азаттық жолындағы күрестерді, мәдени құндылықтарды жастарға насихаттау олардың отаншылдық сезімін күшейтеді. Тарихын құрметтеген халықтың рухы биік болады.

Бәрімізге белгілі, қай қоғамда болмасын мемлекет пен қоғамның болашағы жастардың қандай болып қалыптасуына байланысты. Сондықтан жастар саясаты тек белгілі бір мекемелердің немесе мемлекеттік құрылымдардың ғана шаруасы емес. Бұл, ашығын айтсақ, отбасының, мектептің, бұқаралық ақпарат құралдарының, мәдениет пен өнер саласының, қоғамдық ұйымдардың, жалпы қоғамның ортақ міндеті. Ұлт болашағы үшін жасалып жатқан әрбір игі бастама, әрбір сапалы жоба, әрбір тәрбиелік мазмұндағы контен, ашығын айтсақ, ертеңгі жарқын келешекке қосылған үлес.

Балаларға арналған сапалы контентті дамыту мен белсенді жастар қозғалысын қолдау, ашығын айтсақ, бір-бірімен тығыз байланысты ұғымдар. Бүгінгі бала, жасыратыны жоқ, ертеңгі белсенді азамат. Сондықтан оның бойына ерте жастан дұрыс құндылықтарды сіңіру, білімге құштарлықты қалыптастыру, ұлттық рухты орнықтыру, шығармашылыққа баулу, қоғамдық жауапкершілікке тәрбиелеу, жасыратыны жоқ, мемлекеттің стратегиялық мақсаты болуы тиіс. Рухани бай, білімді, жаңашыл, белсенді әрі отаншыл жастар ғана Тәуелсіз Қазақстанның баянды болашағын қамтамасыз ете алады.

Сондықтан жастар саясаты мен балалар контентін дамыту мәселесі уақытша науқандық сипаттағы жұмыс емес, ұлттың ұзақ мерзімді дамуымен тікелей байланысты маңызды бағыт болып қала береді. Саналы ұрпақ тәрбиелеу, белсенді жастардың қатарын көбейту, ұлттық құндылықтарға негізделген заманауи ақпараттық кеңістік қалыптастыру – елдік мүддеден туындайтын ортақ міндет. Өйткені болашақтың кілті – бүгінгі жастардың қолында, ал олардың қандай болып қалыптасатыны бүгінгі атқарылып жатқан жұмыстардың сапасына байланысты.

Жастардың заман талабына бейімделуі мен жаһандық өзгерістерге дайын болуы үшін олардың ғылыми ойлау қабілетін дамыту айрықша маңызды. Ғылым мен технологияның қарқынды дамуы адамзат өмірінің барлық саласына ықпал етіп отырған кезеңде жас ұрпақтың зерттеушілік дағдысын қалыптастыру, инновацияға қызығушылығын арттыру, жаңашыл идеяларға қолдау көрсету – мемлекет дамуының маңызды алғышарттарының бірі. Бүгінгі күні әлемдік бәсекеде табиғи байлықтан бұрын интеллектуалдық капиталдың маңызы артып келеді. Сондықтан жастардың ғылыми әлеуетін дамыту, олардың өнертапқыштыққа, зерттеу жұмыстарына, жаңа технологияларды игеруге деген ынтасын арттыру стратегиялық міндет болып саналады.

Жас ғалымдарды қолдау бағытында қолға алынып жатқан бастамалардың да маңызы зор. Ғылыми жобаларға гранттар бөлу, халықаралық тәжірибе алмасуға мүмкіндік жасау, заманауи зертханалармен қамтамасыз ету – мұның бәрі жастардың ғылымға деген қызығушылығын күшейтеді. Ғылым жолын таңдаған жастардың табысы тек жеке жетістік емес, ол мемлекеттің интеллектуалдық әлеуетінің артуына қосылған үлес. Сондықтан ғылымға бейім балаларды ерте жастан анықтап, олардың қабілетін шыңдауға жағдай жасау ерекше маңызға ие.

Балалар контентін дамыту барысында ғылыми-танымдық бағыттағы жобаларға да басымдық берілуі қажет. Әлемнің дамыған елдерінде балаларға арналған ғылыми бағдарламалар, танымдық мультфильмдер, интерактивті платформалар кең таралған. Олар баланың ойлау қабілетін жетілдіріп қана қоймай, оның қоршаған ортаға деген қызығушылығын арттырады. Қазақ тіліндегі осындай сапалы жобалардың көбеюі балалардың білімге деген құштарлығын оятып, ғылымға деген ынтасын күшейтеді. Болашақ инженерлер мен дәрігерлер, ғалымдар мен конструкторлар, өнертапқыштар мен зерттеушілер дәл бүгінгі балалардың арасынан шығатынын ескерсек, олардың интеллектуалдық дамуына бағытталған контенттің маңызы айқындала түседі.

Бәрімізге белгілі, қазіргі қоғамда цифрлық сауаттылық та ерекше мәнге ие. Ақпараттық технологиялар өмірдің барлық саласына дендеп енген уақытта жастардың цифрлық білім деңгейін арттыру, ақпараттық мәдениетін қалыптастыру, жаңа технологияларды меңгеруге жағдай жасау маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Бүгінгі күні көптеген мамандықтар өзгеріп, жаңа кәсіп түрлері пайда болуда. Сондықтан жастардың заман ағымына бейімделуі, үнемі ізденісте болуы, жаңа білім мен дағдыларды меңгеруі олардың болашақтағы табысының кепілі саналады.

Жастар саясатының маңызды бағыттарының бірі, ашығын айтсақ, патриоттық тәрбие. Патриотизм – құр ұран емес, ол туған елге деген сүйіспеншіліктен, ұлттық құндылықтарды құрметтеуден, қоғам алдындағы жауапкершіліктен басталатын қасиет. Патриоттық рухы жоғары жастар елдің дамуына белсенді қатысып, мемлекет мүддесін жеке басының мүддесінен жоғары қоя біледі. Сондықтан жас ұрпақтың бойында отансүйгіштік сезімді қалыптастыру, ашығын айтсақ, білім беру мекемелерінің, отбасының, бұқаралық ақпарат құралдарының және жалпы қоғамның ортақ міндеті.

Бәрімізге белгілі, патриотизм тек тарихи оқиғаларды жаттап алумен немесе мерекелік шаралармен шектелмейді. Ол күнделікті еңбектен, туған жерге деген жанашырлықтан, қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысудан, адал қызмет етуден көрінеді. Елін сүйетін адам өз кәсібіне жауапкершілікпен қарайды, қоғам игілігі үшін еңбек етеді. Сондықтан белсенді жастардың бойында патриотизм мен азаматтық жауапкершілік қатар дамуы қажет.

Жастардың мәдени талғамын қалыптастыру мәселесі де назардан тыс қалмауы тиіс. Жоғары мәдениетке, әдебиетке, өнерге жақын өскен ұрпақтың рухани әлемі де бай болады. Бүгінгі жастардың кітапқа деген қызығушылығын арттыру, театр мен кино өнеріне баулу, дәстүрлі мәдени мұраларды таныстыру арқылы олардың эстетикалық талғамын қалыптастыруға болады. Рухани құндылықтарды қадірлейтін жастар қоғамдағы түрлі теріс құбылыстарға қарсы тұра алады.

Балалар контентін жасауда ұлттық кейіпкерлерді жаңаша таныту да маңызды. Қазақ ертегілеріндегі батырлар мен дана тұлғаларды, тарихи қайраткерлерді, халық ауыз әдебиетіндегі кейіпкерлерді заманауи анимациялық өнімдер арқылы балаларға ұсыну олардың ұлттық болмысқа деген қызығушылығын арттыра түседі. Бұл бағытта жаңа технологиялардың мүмкіндігін пайдалана отырып, сапалы анимациялық фильмдер мен ойындар әзірлеу уақыт талабы болып отыр. Ұлттық кейіпкерлер балалардың дүниетанымына жақын әрі қызықты түрде ұсынылса, олардың сана-сезімінде төл мәдениетке деген мақтаныш сезімі қалыптасады.

Бәрімізге белгілі, әлемдік мәдени ықпал күшейіп отырған кезеңде ұлттық бірегейлікті сақтау мәселесі бұрынғыдан да маңызды болып отыр. Жастардың бойында ұлттық сана мен заманауи көзқарасты үйлестіре білу қабілетін қалыптастыру қажет. Өз тарихын, тілін, дәстүрін құрметтейтін, сонымен бірге әлемдік жетістіктерді игере алатын ұрпақ қана жаһандану жағдайында өз орнын таба алады. Ұлттық құндылықтар мен заманауи даму үрдістерінің үйлесімі, жасыратыны жоқ, табысты қоғамның негізгі белгілерінің бірі.

Жас ұрпақтың бойында қайырымдылық пен мейірімділік қасиеттерін дамыту да маңызды. Қайырымдылық, ашығын айтсақ, адамгершіліктің айқын көрінісі. Қоғамдағы әлсіз топтарға қолдау көрсету, мұқтаж жандарға көмек беру, ортақ іске жанашырлық таныту – белсенді азаматтың басты қасиеттерінің бірі. Осындай қасиеттерді бала кезден қалыптастыру арқылы мейірімді, жанашыр, жауапкершілігі жоғары ұрпақ тәрбиелеуге болады.

Бүгінгі таңда балалар мен жастардың психологиялық саулығына да ерекше көңіл бөлу қажет. Қоғамдағы өзгерістер, ақпарат ағынының шамадан тыс көбеюі, әлеуметтік желілердің ықпалы кейбір жасөспірімдердің эмоционалдық жағдайына әсер етуде. Сондықтан психологиялық қолдау мәдениетін дамыту, балалардың ішкі жан дүниесіне көңіл бөлу, сенім мен түсіністікке негізделген орта қалыптастыру аса маңызды. Рухани және психологиялық тұрғыдан сау ұрпақ қана қоғамның тұрақты дамуына үлес қоса алады.

Жастардың шығармашылық еркіндігі мен бастамаларын қолдау – қоғамның интеллектуалдық әлеуетін арттыратын маңызды фактор. Әдебиет, журналистика, кино, музыка, бейнелеу өнері, дизайн және жаңа медиа салаларында өзін көрсетуге ұмтылатын жастарға мүмкіндік беру олардың қабілетін ашуға ықпал етеді. Әр талант – ұлттық байлық. Сондықтан жас таланттарды қолдау, олардың шығармашылығына жағдай жасау, халықаралық деңгейдегі жобаларға қатысуына мүмкіндік беру елдің мәдени дамуына оң әсер етеді.

Қай уақытта да ұлттың болашағы жас ұрпақтың қандай рухани ортада тәрбиеленетініне байланысты. Егер бала ұлттық құндылықтарды бойына сіңіріп өссе, білім мен еңбекке ұмтылса, қоғамдық өмірге белсенді араласса, онда елдің ертеңі де сенімді болады. Сондықтан жастар саясаты мен балалар контентін дамыту мәселесі тек бүгінгі күннің қажеттілігі емес, келешек ұрпақ алдындағы тарихи жауапкершілік болып табылады.

Мемлекет тарапынан қабылданатын бағдарламалар, қоғам тарапынан көрсетілетін қолдау, отбасы тәрбиесі мен сапалы ақпараттық кеңістік бір-бірімен сабақтасқан кезде ғана көздеген мақсатқа қол жеткізуге болады. Өйткені белсенді жастар – елдің қозғаушы күші, ал тәрбиелі балалар – сол жарқын болашақтың берік іргетасы.

Жастар саясатының тиімділігі ең алдымен жастардың өздерін қоғамның толыққанды мүшесі ретінде сезінуімен өлшенеді. Егер жас азамат өзінің пікірі маңызды екенін, бастамалары қолдау табатынын, мемлекет пен қоғам тарапынан сенім білдірілетінін сезінсе, оның қоғамдық өмірге араласуға деген құлшынысы да арта түседі. Сондықтан жастардың өзін-өзі басқару ұйымдарын дамыту, олардың түрлі деңгейдегі шешім қабылдау үдерістеріне қатысуына мүмкіндік жасау, жастардың үнін еститін ашық алаңдарды көбейту маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Өйткені елдің болашағына қатысты мәселелерді жастардың өз қатысуынсыз толыққанды шешу мүмкін емес.

Жастардың көшбасшылық қабілетін дамыту мәселесі де бүгінгі күннің маңызды тақырыптарының бірі. Көшбасшылық – тек басқару қабілеті ғана емес, ол жауапкершілік, ұйымдастырушылық, адамдарды ортақ мақсатқа жұмылдыра білу, бастама көтеру, қиындықтарды еңсеру сияқты қасиеттердің жиынтығы. Осындай қасиеттерді ерте жастан қалыптастыру арқылы қоғамға жаңа буын көшбасшыларын тәрбиелеуге болады. Бұл тұрғыда пікірсайыс клубтарының, жастар форумдарының, қоғамдық ұйымдардың, шығармашылық және ғылыми бірлестіктердің қызметі айрықша мәнге ие.

Бүгінгі жастар әлемдік ақпарат кеңістігінің белсенді тұтынушысы ғана емес, сонымен бірге оның белсенді қатысушысына айналып отыр. Жас блогерлер, контент жасаушылар, журналистер мен шығармашылық орта өкілдері қоғам пікіріне ықпал ететін маңызды күшке айналды. Сондықтан жастардың жаңа медиадағы белсенділігін дұрыс бағыттау, олардың сапалы әрі тәрбиелік маңызы жоғары контент өндіруіне қолдау көрсету өзекті мәселе болып табылады. Әсіресе ұлттық құндылықтарды, отбасылық тәрбиені, ғылым мен білімді, еңбек пен кәсіпкерлікті насихаттайтын жастар жобаларының маңызы арта түсуде.

Балалар контентін дамытуда жаңа технологиялардың мүмкіндігін тиімді пайдалану қажет. Қазіргі балалардың көпшілігі смартфон, планшет, компьютер арқылы ақпарат қабылдайды. Сондықтан дәстүрлі тәсілдермен қатар, цифрлық платформаларға бейімделген өнімдерді көбейту маңызды. Танымдық ойындар, интерактивті кітаптар, білім беру платформалары, балаларға арналған подкасттар мен бейнежобалар олардың ойлау қабілетін жетілдіріп, дүниетанымын кеңейтеді. Бұл орайда қазақ тіліндегі сапалы цифрлық өнімдердің саны мен сапасын арттыру уақыт талабынан туындап отырған қажеттілік болып саналады.

Ұлттық тәрбиенің қайнар көзі – халықтық педагогика. Ғасырлар бойы қалыптасқан тәлім-тәрбие дәстүрлері бүгінгі ұрпақ тәрбиесінде де өз маңызын жоғалтқан жоқ. Үлкенге құрмет, кішіге ізет, ата-ананы сыйлау, қонақжайлық, бауырмалдық, ар-ұят, намыс, сөзге тоқтау сияқты қасиеттер қазақ халқының рухани болмысының негізін құрайды. Осы құндылықтарды балалар контентінде кеңінен насихаттау арқылы ұлттық тәрбиенің сабақтастығын қамтамасыз етуге болады. Себебі ұлттық негізі мықты қоғам ғана сыртқы ықпалдарға төтеп бере алады.

Қазіргі кезеңде жастардың қаржылық сауаттылығын арттыру мәселесі де ерекше мәнге ие. Қаржыны дұрыс басқару, үнемдеу мәдениетін қалыптастыру, кәсіпкерлік негіздерін үйрету, қаржылық алаяқтықтан сақтану жолдарын түсіндіру – жас буын үшін аса қажетті білімдердің бірі. Өйткені экономикалық тұрғыдан сауатты азаматтар қоғамның тұрақты дамуына үлес қосады. Мектеп жасынан бастап қаржылық мәдениетті қалыптастыру арқылы жауапкершілігі жоғары, еңбекқор әрі мақсатшыл ұрпақ тәрбиелеуге болады.

Жастардың кітап оқу мәдениетін жаңғырту да рухани дамудың маңызды бағыты болып қала береді. Қандай технология дамыса да, кітаптың орнын ешнәрсе баса алмайды. Кітап оқитын адам терең ойлайды, талдай біледі, сөздік қоры байып, дүниетанымы кеңейеді. Сондықтан жастар арасында кітап оқуды насихаттау, кітапханалардың қызметін жаңғырту, әдеби байқаулар мен шығармашылық кездесулерді жиі ұйымдастыру – қоғамның интеллектуалдық әлеуетін арттыруға ықпал ететін маңызды шаралар.

Балалардың тілдік ортасын қалыптастыру мәселесі де ерекше назар аударуды қажет етеді. Тіл – ұлттың жаны. Ана тілінде сөйлеп, ана тілінде ойлаған бала өзінің ұлттық болмысын тереңірек сезінеді. Сондықтан қазақ тіліндегі балалар әдебиетін, анимацияны, телебағдарламаларды, цифрлық өнімдерді дамыту арқылы мемлекеттік тілдің қоғамдық рөлін күшейтуге болады. Ана тіліне деген сүйіспеншілік бала кезден қалыптасады. Осы тұрғыдан алғанда балалар контенті тіл саясатының да маңызды тетіктерінің біріне айналып отыр.

Жастардың бойында жауапкершілік пен тәртіп мәдениетін қалыптастыру мәселесі де айрықша маңызға ие. Жауапкершілік – табыстың негізгі кілті. Өз ісіне жауапкершілікпен қарайтын адам қандай салада болмасын нәтижеге жете алады. Сондықтан жастарды уақытты тиімді пайдалануға, тәртіпке баулуға, өз міндетін адал атқаруға үйрету – тәрбиенің маңызды бөлігі. Осындай қасиеттер арқылы еңбекқор әрі бәсекеге қабілетті ұрпақ қалыптасады.

Бүгінгі күні балалар мен жастар арасында киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру да өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Интернет кеңістігінде түрлі алаяқтық әрекеттер, жалған ақпараттар мен психологиялық қысым көрсететін құбылыстар кездеседі. Сондықтан балаларды ақпараттық қауіпсіздік ережелеріне үйрету, ата-аналардың цифрлық сауаттылығын арттыру, мектептерде медиамәдениет пен кибергигиена мәселелеріне ерекше көңіл бөлу қажет. Бұл – жаңа заманның талабынан туындаған қажеттілік.

Жастар арасында отбасылық құндылықтарды насихаттаудың да маңызы зор. Қандай қоғамның болмасын беріктігі отбасы институтының беріктігімен өлшенеді. Отбасы – адам тәрбиесінің алғашқы мектебі. Сыйластық пен мейірімге негізделген отбасында өскен бала ертең қоғамға пайдалы азамат болып қалыптасады. Сондықтан жастардың санасында отбасы жауапкершілігі, ата-анаға құрмет, ұрпақтар сабақтастығы сияқты қасиеттерді қалыптастыру – ұзақ мерзімді стратегиялық міндет.

Жалпы алғанда, жастар саясаты мен балалар контентін дамыту мәселесі бір-бірімен өзара сабақтас, ортақ мақсатқа бағытталған бағыттар болып табылады. Белсенді, білімді, отаншыл, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін, шығармашыл әрі жауапкершілігі жоғары ұрпақ қалыптастыру – тәуелсіз Қазақстанның баянды болашағының кепілі. Сондықтан бұл саладағы жұмыстар уақыт талабына сай жаңарып, қоғамның сұранысына жауап беретін мазмұнмен толыға түсуі қажет.

Жастардың жан-жақты дамуына ықпал ететін маңызды тетіктердің бірі – сапалы ақпараттық орта қалыптастыру. Ақпарат адам санасына әсер ететін ең қуатты құралдардың біріне айналған қазіргі кезеңде жастардың қандай ортада тәрбиеленіп, қандай мазмұндағы дүниелерді тұтынатыны айрықша маңызға ие. Егер ақпараттық кеңістікте білімге, ізгілікке, мәдениетке, еңбекке үндейтін мазмұн басым болса, ол жас ұрпақтың дүниетанымының дұрыс қалыптасуына оң ықпал етеді. Керісінше, мағынасыз, қатыгездікке, жеңіл өмір салтына үндейтін ақпараттардың шамадан тыс көбеюі жастардың құндылықтар жүйесіне кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан балалар мен жастарға арналған контентті дамытуда тек техникалық сапаға емес, оның мазмұндық деңгейіне де ерекше көңіл бөлінуі қажет.

Жас ұрпақтың ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын арттыру бағытында отандық кино өндірісінің де жауапкершілігі зор. Әсіресе балалар мен жасөспірімдерге арналған фильмдер мен телехикаялардың тәрбиелік мәні жоғары болуы тиіс. Қазіргі балалардың санасы көрнекі бейнелер арқылы тез қалыптасатындықтан, кино мен анимацияның ықпалы ерекше. Сол себепті халқымыздың тарихы мен мәдениетін, батырлық дәстүрлерін, адамгершілік қасиеттерді насихаттайтын сапалы туындыларды көбейту заман талабы болып отыр. Ұлттық рухтағы заманауи өнімдер жас ұрпақтың бойында туған жерге, ана тіліне, салт-дәстүрге деген сүйіспеншілікті қалыптастырады.

Жастардың әлеуметтік белсенділігін арттыруда дебат қозғалысының орны бөлек. Пікірсайыс мәдениеті жастарды өз ойын ашық айтуға, дәлел келтіруге, қарсы пікірді сыйлауға, мәселені жан-жақты саралауға үйретеді. Бұл қасиеттер кез келген азамат үшін маңызды. Қазіргі таңда еліміздің әр өңірінде жұмыс істеп жатқан дебат клубтары жастардың интеллектуалдық әлеуетін арттыруға, көшбасшылық қабілетін дамытуға ықпал етіп келеді. Мұндай алаңдарда шыңдалған жастар ертең мемлекет пен қоғам өміріндегі маңызды салаларда табысты еңбек етуге бейім болады.

Жастардың бойындағы шығармашылық әлеуетті дамытуда әдебиеттің орны ерекше. Қазақ әдебиеті – халықтың рухани жадын сақтаушы асыл қазына. Сондықтан жас қаламгерлерді қолдау, әдеби байқаулар ұйымдастыру, шығармашылық үйірмелердің жұмысын жандандыру маңызды. Әдебиет адамды ойлауға, сезінуге, адамгершілікке тәрбиелейді. Кітап оқып өскен, көркем әдебиеттен сусындаған ұрпақтың дүниетанымы кең, рухани әлемі бай болады. Бұл тұрғыдан алғанда балалар мен жастарға арналған әдеби шығармалардың саны мен сапасын арттыру уақыт талабынан туындап отырған қажеттілік.

Қазіргі таңда жас буынның бойында кәсіптік бағдар қалыптастыру мәселесі де өзекті. Әрбір жас өзінің қабілеті мен қызығушылығына сай мамандық таңдауға мүмкіндік алуы қажет. Өйткені дұрыс таңдалған кәсіп адамның өмірдегі табысына ғана емес, оның қоғамға тигізетін пайдасына да әсер етеді. Осы тұрғыдан алғанда мектептердегі кәсіптік бағдар беру жұмыстарын жетілдіру, өндіріс орындарымен байланыс орнату, жастарды нақты еңбек дағдыларына үйрету маңызды болып табылады. Еңбек нарығының сұранысын ескере отырып, жастарды жаңа мамандықтарға бейімдеу – уақыт талабы.

Балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруда кітапханалардың рөлі ерекше. Заманауи кітапхана тек кітап сақтайтын орын ғана емес, ол – мәдениет пен білімнің, шығармашылық пен ізденістің орталығы. Балалар мен жасөспірімдерге арналған түрлі үйірмелер, әдеби кештер, кездесулер, танымдық бағдарламалар олардың қызығушылығын арттырып, тұлғалық дамуына ықпал етеді. Сондықтан кітапханалардың материалдық-техникалық базасын нығайту, цифрлық технологиялармен жабдықтау, жастар үшін тартымды мәдени орта қалыптастыру маңызды.

Жаһандану жағдайында шет тілдерін меңгерудің маңызы артып отырғаны белгілі. Дегенмен көптілділік ана тілінің рөлін әлсіретпеуі тиіс. Керісінше, мемлекеттік тілді жетік меңгерген, ұлттық болмысын сақтай отырып әлемдік білім мен ғылымды игерген жастар ғана заман талабына жауап бере алады. Сондықтан тіл саясаты жастар саясатының ажырамас бөлігі ретінде қарастырылуы тиіс. Қазақ тіліндегі балалар контентін дамыту, ұлттық әдебиетті насихаттау, мемлекеттік тілдің қолдану аясын кеңейту – ел болашағы үшін маңызды міндет.

Жастардың қоғамдық санасында адалдық пен әділеттілік қағидаларын орнықтыру да маңызды. Адалдық – қоғамның рухани тірегі. Адал еңбек, адал табыс, әділдікке негізделген қарым-қатынас кез келген мемлекеттің тұрақты дамуының негізін қалайды. Сондықтан жастар арасында адалдық мәдениетін қалыптастыру, жемқорлыққа қарсы дүниетанымды орнықтыру, заңға құрметпен қарауды дәріптеу – болашаққа бағытталған маңызды қадамдардың бірі.

Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығын сақтау мәселесі де назардан тыс қалмауы керек. Дене белсенділігінің азаюы, смартфон мен компьютер алдында ұзақ уақыт отыру, дұрыс тамақтанбау сияқты факторлар олардың денсаулығына әсер етуде. Сондықтан бұқаралық спортты дамыту, мектептердегі дене тәрбиесі жұмыстарын жетілдіру, балалар арасында салауатты өмір салтын насихаттау, ұлттық спорт түрлерін дамыту маңызды. Дені сау ұрпақ қана білім мен еңбек жолында үлкен жетістіктерге қол жеткізе алады.

Бүгінгі таңда жастардың бойында экологиялық мәдениетті қалыптастыру да маңызды міндеттердің бірі болып отыр. Табиғатты аялау, су мен жер ресурстарын үнемді пайдалану, қоршаған ортаны қорғауға белсенді қатысу – өркениетті қоғамның белгісі. Экологиялық тәрбиені балаларға ерте жастан сіңіру арқылы табиғатпен үйлесімді өмір сүретін жауапкершілігі жоғары ұрпақ қалыптастыруға болады. Осы бағытта балалар контентінде де экологиялық тақырыптарға көбірек орын берілуі қажет.

Адамзат тарихында өркениеттердің дамуы әрқашан жас буынның тәрбиесімен, олардың білімімен, рухани деңгейімен өлшеніп келген. Бүгінгі Қазақстан үшін де бұл қағида өзектілігін жоғалтқан жоқ. Белсенді жастардың қатарын көбейту, балаларға арналған сапалы ұлттық контентті дамыту, рухани құндылықтарды насихаттау, білім мен ғылымға басымдық беру – мемлекеттің ұзақ мерзімді дамуының кепілі. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жалғаса беруі тиіс.

Жастардың тұлға ретінде қалыптасуында ұстаздардың рөлі де ерекше. Ұстаз – тек білім беруші ғана емес, ол жас ұрпақтың өмірлік бағдарын айқындауға ықпал ететін тәлімгер. Сондықтан педагог мәртебесін арттыру, мұғалімдердің кәсіби дамуына жағдай жасау, тәрбие жұмыстарының сапасын жетілдіру – жастар саясатының табысты жүзеге асуының маңызды шарттарының бірі. Ұстаз бен ата-ана арасындағы байланыс неғұрлым берік болса, баланың жан-жақты қалыптасуына соғұрлым қолайлы орта қалыптасады.

Бүгінгі күні әлемде болып жатқан өзгерістер жастардан үнемі ізденісті, бейімделуді және жаңаша ойлауды талап етеді. Жаһандық бәсеке күшейген сайын білімнің, кәсіби шеберліктің, шығармашылық қабілеттің маңызы арта түсуде. Осындай жағдайда жастардың өзін-өзі дамытуға деген ұмтылысын қолдау, өмір бойы білім алу мәдениетін қалыптастыру, жаңа технологияларды игеруге жағдай жасау – мемлекет пен қоғам алдындағы маңызды міндеттердің бірі. Өйткені үздіксіз ізденіс пен даму ғана адамды заман көшінен қалдырмайды.

Жастар арасында мәдениетаралық қарым-қатынасты дамыту, толеранттылық пен өзара сыйластықты қалыптастыру да қоғамдық тұрақтылықтың маңызды факторларының бірі саналады. Қазақстан – түрлі этностар мен мәдениеттердің ортақ шаңырағы. Осындай қоғамда өскен жастардың бойында бірлікке, келісімге, татулыққа негізделген дүниетанымды қалыптастыру елдің тұрақты дамуы үшін аса қажет. Ынтымақ пен өзара түсіністікке негізделген қоғам ғана кез келген сын-қатерді еңсере алады.

Балалар мен жасөспірімдердің шығармашылық қабілетін ерте жастан анықтау және дамыту мәселесі де назардан тыс қалмауы тиіс. Әрбір баланың бойында белгілі бір қабілет болады. Бірі сурет салуға бейім болса, екіншісі музыкаға, енді бірі техникаға немесе спортқа қызығушылық танытады. Сондықтан балалардың бейімділігін дер кезінде байқап, олардың талантын дамытуға мүмкіндік беру – болашаққа салынған инвестиция. Дарынды балаларды қолдау арқылы елдің интеллектуалдық және мәдени әлеуетін арттыруға болады.

Қазіргі таңда балалар мен жастардың арасында ұлттық ойындарды насихаттаудың да маңызы артып келеді. Асық ату, тоғызқұмалақ, көкпар, бәйге, қазақ күресі сияқты ұлттық спорт түрлері жастардың денесін шынықтырып қана қоймай, олардың бойында ұлттық рухты қалыптастырады. Ұлттық ойындар халықтың тарихымен, салт-дәстүрімен тығыз байланысты болғандықтан, оларды жаңғырту арқылы жас ұрпақтың ұлттық болмысын нығайтуға болады.

Жастардың қоғамдық белсенділігіне серпін беретін маңызды бағыттардың бірі – кәсіпкерлік мәдениетті дамыту. Қазіргі заман жастары тек жұмыс іздеуші емес, жаңа идеяларды жүзеге асырып, жұмыс орындарын ашатын бастамашыл азаматтарға айналуы қажет. Осы мақсатта жастар арасында кәсіпкерлік негіздерін үйрету, инновациялық жобаларды қолдау, стартап мәдениетін қалыптастыру, тәжірибе алмасу алаңдарын кеңейту маңызды. Белсенді және іскер жастардың көбеюі ел экономикасының тұрақты дамуына ықпал етеді.

Балалар контентінің мазмұны тек тәрбиелік және танымдық бағыттармен шектелмеуі керек. Ол баланың қиялын дамытып, шығармашылық ойлау қабілетін жетілдіруге де ықпал етуі тиіс. Заманауи балалар анимациясы, ғылыми-фантастикалық туындылар, тарихи жобалар, интеллектуалдық ойындар баланың ойлау көкжиегін кеңейтіп, жаңа идеяларға қызығушылығын арттырады. Бұл ретте қазақы дүниетанымды заманауи технологиямен ұштастыра отырып жасалған өнімдердің маңызы ерекше.

Қай кезеңде болмасын ұлттың қуаты оның жастарының білімділігімен, тәрбиесімен және белсенділігімен өлшенген. Сондықтан жастар саясаты мен балалар контентін дамыту мәселесі тек белгілі бір саланың міндеті емес, бұл – мемлекет пен қоғамның, отбасы мен білім беру жүйесінің, мәдениет пен ақпарат кеңістігінің ортақ жауапкершілігі. Осындай үйлесімді ықпалдастық нәтижесінде ғана рухани бай, бәсекеге қабілетті, ұлттық құндылықтарды қастерлейтін, ел тағдырына жауапкершілікпен қарайтын жаңа буын қалыптасады.

Бүгінгі балалар – ертеңгі мемлекет иелері. Олардың бойына сіңірілген әрбір жақсы қасиет, берілген әрбір сапалы білім, ұсынылған әрбір пайдалы ақпарат ертеңгі қоғамның келбетін айқындайды. Сондықтан балаларға арналған сапалы контент жасау, олардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, рухани дүниесін байыту, ұлттық құндылықтарға баулу – уақыт талабы ғана емес, тарихи жауапкершілік.

Тәуелсіз Қазақстанның жарқын болашағы белсенді, білімді, шығармашыл және отаншыл жастардың қолында. Ал сондай жастардың қалыптасуы бүгінгі жүргізіліп отырған жастар саясатының тиімділігіне, балаларға арналған мазмұнды ақпараттық ортаның сапасына және қоғамның жас ұрпаққа деген қамқорлығына тікелей байланысты. Жаңа дәуірдің талаптарына жауап бере алатын, ұлттық рухы биік, дүниетанымы кең, еңбекқор әрі жауапкершілігі жоғары ұрпақ тәрбиелеу – бәрімізге ортақ міндет.

Ел болашағына салынған ең үлкен инвестиция – жас ұрпаққа жасалған инвестиция. Өйткені табиғи байлық та, экономикалық жетістік те, технологиялық жаңалық та уақыт өте өзгеруі мүмкін, ал сапалы тәрбие мен саналы ұрпақ – мемлекеттің мәңгілік капиталы. Сондықтан жастар саясаты мен балалар контентін дамыту бағытындағы жұмыстар заман талабына сай жетілдіріліп, ұлттық мүддемен ұштасып, үздіксіз жалғаса беруі тиіс. Сонда ғана белсенді, парасатты, рухани бай ұрпақ өсіп шығып, Қазақстанның жарқын келешегін қалыптастыратын берік негіз қаланады.